Wall Street Journal, ABD Başkanı Donald Trump’ın Venezuela’ya yönelik hamlelerinden haftalar önce bazı ABD’li petrol şirketlerinin yöneticilerine “hazırlanın” dediğini yazdı.
YDH – Wall Street Journal’ın (WSJ) haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump, ABD’nin Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’yu kaçırmasından yaklaşık bir ay önce, bazı ABD’li petrol yöneticilerine belirsiz ancak dikkat çekici bir mesaj verdi: “Hazırlıklı olun.”
Habere göre Trump, Venezuela’da “büyük değişikliklerin” yaklaştığını ima etti.
Trump’tan petrol yöneticilerine mesaj
Konuya aşina kişilerin aktardığına göre Trump, geçen ay petrol yöneticilerine genel bir işaret vermekle yetindi; ancak cumartesi sabahı Caracas’ta gerçekleştirilen saldırıların ayrıntılarını paylaşmadı.
WSJ’nin aktardığına göre, aynı gün açıklanan ve ABD merkezli enerji şirketlerinin Venezuela’daki petrol sahalarına yatırım yapmasını öngören plan konusunda da yöneticilerin görüşüne başvurulmadı.
Haberde, Trump’ın geçen ay verdiği bu mesajın, “Venezuela’ya yönelik karar alma sürecinde petrolün belirleyici bir unsur olduğunu” ve “Trump yönetimi ile enerji sektörü arasındaki yakın bağları yansıttığı” kaydedildi.
Trump’ın planının, büyük ölçüde ABD’li petrol şirketlerinin, özellikle halen ülkede faaliyet yürüten tek büyük ABD şirketi olan Chevron’un Venezuela’da yatırım yapmaya istekli olup olmamasına bağlı olduğu belirtildi.
Trump’ın açıklamaları
Trump, cumartesi günü Mar-a-Lago’da düzenlediği basın toplantısında, “Topraktan muazzam bir servet çıkaracağız. Dünyanın en büyük ABD petrol şirketlerini ülkeye sokacağız, milyarlarca dolar harcayacaklar, ciddi şekilde bozulmuş altyapıyı, petrol altyapısını onaracaklar ve ülke için para kazanmaya başlayacaklar” ifadelerini kullandı.
Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt, pazartesi günü e-posta yoluyla yaptığı açıklamada, Trump’ın Venezuela’daki olası yatırımlar ve ekonomik faaliyetler konusunda ABD’li petrol şirketleriyle çalışmaya açık olduğunu belirtti.
Üst düzey bir Beyaz Saray yetkilisi ise Enerji Bakanı Chris Wright ile Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun bu süreci Trump adına yürüttüğünü ve petrol şirketleriyle temasların başladığını aktardı.
Maduro’ya “teklif” ve piyasa tepkisi
Haberde, Trump yönetiminin aralık ayı sonlarına kadar Maduro’ya görevden ayrılarak sürgünde yaşama “seçeneği” sunduğu, Maduro’nun bu teklifi kabul etmediği aktarıldı.
Yatırımcıların, Venezuela’nın ABD merkezli petrol şirketleri açısından “yeni bir yatırım alanına” dönüşebileceği ihtimalini fiyatladığı ifade edildi. Bu çerçevede pazartesi günü Chevron hisselerinin yaklaşık yüzde 5, Exxon Mobil hisselerinin yaklaşık yüzde 2 ve ConocoPhillips hisselerinin ise yüzde 3’e yakın değer kazandığı kaydedildi.
Chevron “temkinli” yaklaşımını koruyor
Buna karşın, konuya yakın kaynaklar, Chevron’un kısa vadede harcamalarını artırmayı veya üretimi kayda değer ölçüde yükseltmeyi planlamadığını aktardı. Şirketin, ülkedeki siyasi ve hukuki belirsizlikler giderilmeden yeni sermaye taahhütlerine “mesafeli” yaklaştığı belirtildi. Aynı kaynaklar, Chevron’un ABD yönetimi nezdinde Venezuela’da bir yönetim değişikliği talebinde bulunmadığını da iddia etti.
Chevron sözcüsü, “Chevron, çalışanlarının güvenliği ve varlıklarının korunmasına odaklanmayı sürdürüyor ve tüm ilgili yasa ve düzenlemelere uygun şekilde faaliyet gösteriyor” dedi. Sözcü, ticari konular veya olası yatırımlar hakkında yorum yapmadıklarını da ekledi.
Büyük rezervler, düşük üretim
Venezuela hükümetinin, ülkede yaklaşık 300 milyar varil petrol rezervi bulunduğunu tahmin ettiği; bu rakamın doğru olması halinde Venezuela’nın “dünyadaki en büyük petrol rezervlerinden birine” sahip olacağı belirtildi. Buna karşın ülkenin mevcut üretiminin günlük yaklaşık 900 bin varil seviyesinde olduğu ve bunun küresel petrol tüketiminin yüzde 1’inden azına denk geldiği aktarıldı.
Üretimin artırılmasının ülke ekonomisi üzerinde etkili olabileceği iddia edilen haberde, Trump yönetiminin bunun “göç hareketleri ve enerji fiyatları üzerindeki olası sonuçlarını” dikkate aldığı ifade edildi. Ancak Venezuela’ya büyük ölçekli yatırım yapabilecek konumdaki ABD’li petrol şirketlerinin henüz bu yönde bağlayıcı bir adım atmadığı vurgulandı.
Exxon ve ConocoPhillips mesafeli
Ağır petrol alanında deneyime sahip ConocoPhillips ve Exxon’un, 2000’li yılların ortasında varlıklarının millileştirildiği Venezuela’ya geri dönmeye yönelik bir plan açıklamadığı kaydedildi. ConocoPhillips, yeni yatırımlara ilişkin değerlendirmelerin erken aşamada olduğunu belirtirken, Exxon’un yorum taleplerine yanıt vermediği aktarıldı.
Pickering Energy Partners Baş Yatırım Sorumlusu Dan Pickering, büyük petrol şirketlerinin Venezuela’ya kısa vadede yatırım yapma konusunda isteksiz olmasının, Trump yönetiminin ülkeye ilişkin hedefleri açısından sınırlayıcı bir faktör olabileceğini söyledi. Pickering, şirketlerin hem Venezuela’daki koşullara hem de ABD’de olası siyasi değişimlere karşı kendilerini koruyacak hukuki ve ticari güvenceler aradığını ifade etti.
Chevron’un konumu ve belirsizlikler
Haberde, Venezuela’da uzun süredir faaliyet gösteren Chevron’un, ülkedeki petrol sahalarıyla ilgili uzun süredir faaliyet yürüttüğü belirtildi. Şirketin, 2007’de sektörün millileştirilmesinin ardından birçok Batılı şirket ülkeden çekilirken Venezuela’daki varlığını sürdürdüğü aktarıldı.
Konuya yakın bir kaynağa göre Chevron’un, belirli koşullar altında ülkedeki faaliyetlerini genişletmeye yönelik senaryoları bulunuyor. Ancak bunun için çalışan güvenliği, gelir transferi ve sözleşmelerin uygulanabilirliği gibi konularda netlik gerektiği ifade edildi.
WSJ’ye göre, şirketlerin değerlendirmek zorunda olduğu başlıca unsurlar arasında Venezuela’da siyasi otoritenin yapısı, sözleşmelere uygulanacak politikalar, hukuki güvenceler, ham petrol ihracat kapasitesi ve altyapı maliyetleri yer alıyor. Haberde, yatırım kararı alınsa bile petrol üretiminde belirgin bir artışın kısa vadede gerçekleşmesinin zor olduğu kaydedildi.
Alternatif yatırımlar
Kaynaklar, Chevron’un Venezuela’da faaliyetlerini artırma potansiyeline sahip olmasına rağmen, mevcut durumda küresel portföyündeki diğer projelere öncelik verdiğini aktardı. Bu projeler arasında, Guyana’daki petrol sahaları ile Doğu Akdeniz ve Meksika Körfezi’nde planlanan açık deniz sondaj yatırımları bulunuyor.
Bir Beyaz Saray yetkilisi, yönetimin birden fazla petrol şirketiyle temas halinde olduğunu söyledi. Beyaz Saray Sözcüsü Taylor Rogers ise ABD merkezli petrol şirketlerinin Venezuela’daki petrol altyapısına yönelik olası yatırımlara ilişkin değerlendirmeler yürüttüğünü ifade etti.
