İsrail ordusu, Tel Aviv’de yapılan ortak komite toplantısında Fas ile 2026 yılına yönelik askeri çalışma planının imzalandığını bildirdi.
YDH- İsrail ordusu, bu hafta Tel Aviv’de düzenlenen İsrail–Fas Ortak Askeri Komitesi’nin üçüncü toplantısında, iki tarafın 2026 yılına yönelik ortak bir askeri çalışma planı imzaladığını açıkladı.
Anlaşmanın, iki ülkenin ABD’nin öncülüğünde 2020’nin sonlarında ilişkileri “normalleştirmesinden” yaklaşık beş yıl sonra geldiği belirtildi.
Askeri görüşmeler ve temaslar
İsrail ordusunun açıklamasına göre görüşmeler, İsrail ordusunun Planlama Direktörlüğü ile yabancı askeri ilişkilerden sorumlu Tevel Birimi tarafından yürütüldü. Toplantı kapsamında mesleki çalışma oturumlarının yanı sıra İsrail askeri birlikleri, silah sanayi tesisleri ve ilgili askeri birimlere ziyaretler gerçekleştirildi.
Görüşmelerin merkezinde, İsrail ordusunun “stratejik bir bakış açısı” olarak tanımladığı çerçevede askeri kapasite geliştirme konulu bir panel yer aldı. Ayrıca iki ordu arasında işbirliğinin genişletilmesine yönelik ortak hedeflerin belirlenmesi ele alındı.
İsrail ordusu, toplantının Rabat ile güvenlik işbirliğinin derinleştirilmesi açısından yeni bir aşamayı temsil ettiğini belirterek Fas’ı “bölgesel istikrar açısından kilit bir ortak” olarak tanımladı.
Silah tedariki ve sanayi işbirliği
Söz konusu çalışma planının, Fas’ın askeri tedarik politikalarında İsrailli şirketlere yönelimin artmasıyla bağlantılı olduğu kaydedildi. İsrail medyasına göre, İsrail savunma sanayisine atfedilen bir dizi büyük alım ve ortak proje bulunuyor.
Bu kapsamda, Israel Aerospace Industries’in (IAI) bir iştiraki olan BlueBird şirketinin, Fas’ın Kazablanka kenti yakınlarındaki Benslimane’de SpyX tipi tek yönlü saldırı insansız hava araçlarının üretileceği bir fabrika açtığı bildirildi.
Ayrıca Fas’ın, IAI ile yaklaşık 1 milyar dolar değerinde olduğu belirtilen iki adet Ofek-13 sınıfı askeri keşif uydusunun tedariki için bir sözleşme imzaladığı aktarıldı. Anlaşmanın 2023 sonunda sonuçlandırıldığı, sözleşmenin ise 2024 ortasında resmileştirildiği ifade edildi.
Bu alımların Barak-8 ve Barak MX hava savunma sistemleri, Rafael üretimi Spider sistemleri ile Elbit ve IAI tarafından geliştirilen EXTRA ailesi güdümlü roketleri de kapsadığı belirtildi.
Bölgesel etkiler ve dengeler
Bununla birlikte Rabat’ın, 36 adet ATMOS obüs sistemi satın aldığı ve 150 kilometre menzile kadar ulaşabilen, ağır harp başlıklı 306 mm güdümlü roketlerin testlerini tamamladığı da aktarıldı. Batılı tedarikçilerin, özellikle de uzun süredir Fas’ın savunma ortağı olan Fransız şirketlerin, bu gelişmeleri ticari açıdan “kayıp” olarak değerlendirdiği ifade edildi.
İsrailli silah şirketleriyle kurulan sanayi ortaklıklarının Kuzey Afrika’daki askeri dengeler üzerinde “stratejik sonuçlar” doğurabileceği vurgulandı.
Fas açısından İsrail menşeli insansız sistemler ve uzay teknolojilerine erişimin, “silahlı kuvvetlerin modernizasyonunu hızlandırdığı ve ülkede yüksek teknolojiye dayalı istihdam ve teknik kapasite yarattığı” iddia edildi.
Öte yandan, bölgesel rakipler açısından, özellikle Cezayir ve Polisario Cephesi bakımından Fas’ın artan saldırı ve gözetleme kapasitesinin, bölgesel askeri dengede somut bir değişime işaret ettiği ve bu durumun, “İsrail’in sağladığı destek nedeniyle daha da önem kazandığı” ifade edildi.
Geleneksel tedarikçilerin konumu
Ayrıca, Fas’ın İsrail savunma sanayisiyle geliştirdiği ticari ve endüstriyel ilişkilerin, uzun yıllar boyunca ülkenin savunma tedarikinde baskın konumda bulunan Fransa’nın etkisini “zayıflattığı” kaydedildi.
Bu sürecin, “İsrail’in bölgedeki askeri ve sanayi varlığını genişlettiği” değerlendirmesi yapıldı.
