ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’ın stratejik önemine vurgu yaparak Danimarka’nın adayı korumada yetersiz olduğunu iddia etti; Danimarka ve Grönland ise adanın Amerikan kontrolüne geçmesini reddetti.
YDH – Reuters’in haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump, ABD’nin Grönland’a ihtiyaç duyduğunu ve Danimarka’nın adayı korumada güvenilir bir rol üstlenemeyeceğini iddia etti. Trump, Grönland’ın gelecekteki yönetimi konusunda ise “bir çözüm bulunacağını” aktardı.
ABD, Danimarka ve Grönland yetkilileri arasında gerçekleştirilen yüksek seviyeli toplantının ardından yapılan açıklama, Washington, Kopenhag ve Nuuk arasında adanın siyasi geleceğine dair hâlâ temel görüş ayrılıkları olduğunu ortaya koydu.
Trump, Oval Ofis’te gazetecilere yaptığı açıklamada, “Grönland ulusal güvenlik açısından çok önemli, Danimarka için de dahil,” dedi ve ekledi: “Sorun şu ki, Rusya veya Çin Grönland’ı işgal etmek isterse Danimarka yapabileceği bir şey yok, ama biz her şeyi yapabiliriz. Bunu geçen hafta Venezuela’da gördünüz.”
Çalışma grubu kurulacak, anlaşmazlık sürüyor
Toplantının ardından ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Başkan Yardımcısı JD Vance ile görüşen Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Lokke Rasmussen ve Grönland Başbakanı Vivian Motzfeldt, adaya ilişkin çeşitli konuları görüşmek üzere önümüzdeki haftalarda çalışacak bir grup oluşturacaklarını aktardı. Ancak Washington, Grönland’ın stratejik konumu ve zengin mineralleri nedeniyle ABD tarafından edinilmesi yönündeki pozisyonundan taviz vermedi. Rasmussen ve Motzfeldt, bunun “egemenliğe kabul edilemez bir müdahale” olacağını belirtti.
Rasmussen, “Amerikan pozisyonunu değiştirmeyi başaramadık.” dedi ve ekledi: “Başkanın Grönland üzerinde kontrol sahibi olma arzusunun açık olduğu görülüyor.”
Askeri hazırlıklar ve uluslararası tepkiler
Toplantı öncesinde Grönland ve Danimarka, NATO müttefikleriyle yakın iş birliği içinde adadaki askeri varlıklarını artırmaya başladıklarını duyurdu. Çarşamba günü, Danimarka Hava Kuvvetleri’ne ait bir uçak Nuuk havaalanına indi ve askeri personel görev yerlerine geçti. Alman, İsveç ve Norveç de askeri personel göndereceklerini açıkladı.
Danimarka ve Grönland liderleri, toplantıyı saygılı olarak nitelendirdi ve Arctic güvenliği konusundaki endişeleri paylaştıklarını aktardı. Ancak adanın Amerikan kontrolüne geçmesi fikrini kesin bir dille reddetti.
Rasmussen, Trump’ın zaman zaman adayı Rus ve Çin gemilerinin kuşattığı yönünde tanımlamasını “gerçek bir tablo değil” diye nitelendirdi.
Diplomatik gerilim ve halkın endişesi
Analistler, toplantının Kopenhag ve Nuuk için krizi yumuşatma ve ABD’nin daha fazla kontrol talebine diplomatik bir yanıt bulma fırsatı sunduğunu belirtti.
Noa Redington, eski Danimarka başbakanı Helle Thorning-Schmidt’in danışmanı, Motzfeldt ve Rasmussen’in ABD ile görüşmelerinde Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy gibi küçük düşürülme endişesi taşıdığını aktardı.
Toplantı öncesi, Grönlandlı vatandaşlar arasında da endişe yüksek seviyedeydi. Nuuk’ta bir tasarımcı, “Televizyonda Motzfeldt ve Rasmussen’in basın toplantısını izlemeden önce çok kötü uyudum. Kız kardeşimle konuşurken, 'panik atağına girmemeye çalışıyorum' dedim” ifadelerini kullandı.
Grönland’ın tutumu değişiyor
Grönlandlı liderler, diplomatik krizi yönetme yaklaşımını değiştiriyor. Önceden “bağımsızlık” vurgusu öne çıkarken, artık “Danimarka ile birliğe daha fazla vurgu” yapılıyor.
Başbakan Jens-Frederik Nielsen, “Başka bir ülke bizi ele geçirmeyi konuşurken kendi kaderimizi riske atmanın zamanı değil. Ama burada ve şimdi Krallığın bir parçasıyız ve onunla birlikte duruyoruz.” dedi.
Motzfeldt de benzer mesaj verdi: “Bugün bildiğimiz Grönland’ı seçiyoruz, Danimarka Krallığı’nın bir parçası olarak.”
Amerikan kamuoyunda düşük destek
Reuters/Ipsos’un yeni anketine göre, ABD’de sadece %17’lik bir kesim Trump’ın Grönland’ı edinme çabalarını onaylıyor.
Demokrat ve Cumhuriyetçi çoğunluk ise askeri güç kullanarak adayı ele geçirme fikrine karşı çıkıyor.
Katılımcıların %47’si ABD’nin Grönland üzerindeki çabalarını onaylamadığını, %35’i ise kararsız olduğunu belirtti.
