Başkan Trump'ın Grönland'ı ilhak çabası Cumhuriyetçileri ayağa kaldırdı. Senatörlerden "stratejik intihar" uyarısı gelirken piyasalar altüst oldu.
YDH - Cumhuriyetçi senatörler, Başkan Donald Trump'ın Grönland'ın kontrolünü ele geçirmeye yönelik agresif girişiminin olası sonuçlarına hazırlanıyor.
Trump, çarşamba günü İsviçre'nin Davos kasabasında düzenlenen Dünya Ekonomi Forumu'nda Avrupalı liderlerle bir araya gelmeye hazırlanırken, partisinin önemli isimleri bu hamlenin risklerine dikkat çekiyor.
Kritik mevkilerdeki Cumhuriyetçi hukukçular, Trump'ı bu çabalardan vazgeçmesi konusunda uyarsa da bu girişimlerin şu ana kadar sonuç vermediği görülüyor.
Başkan, hafta sonu yaptığı açıklamada; Grönland'ın ABD'ye devredilmesine karşı çıkan Almanya, Fransa ve İngiltere gibi NATO müttefiklerini ağır gümrük vergileriyle tehdit ederek gerilimi daha da yükseltti.
"Gereksiz bir macera ve kaynak israfı"
Davos'taki foruma katılan iki Cumhuriyetçi senatör, Trump'ın Danimarka ve diğer Avrupa ülkeleri üzerindeki baskıyı artırma çabalarının Washington'da Cumhuriyetçi Parti'yi böldüğünü net bir şekilde dile getirdi.
Senatör Thom Tillis, salı günü Davos'ta CNBC kanalına verdiği mülakatta, Trump'ın Grönland ısrarını "vergi mükelleflerinin parasının israfı" ve "ihtiyaç duyulmayan bir macera" olarak nitelendirdi.
Tillis, Trump'ın, Grönland konusundaki amansız tutumunun NATO üzerindeki istikrarsızlaştırıcı etkisini anlayacak bir danışmana ihtiyaç duyduğunu vurguladı.
Toplantılara katılan bir diğer isim olan Senatör Lisa Murkowski de Trump'ın Avrupalı müttefiklere yönelik tehditlerini "derin endişe verici" bulduğunu belirtti.
Murkowski, ilan edilen gümrük vergilerini "gereksiz, cezalandırıcı ve vahim bir hata" sözleriyle eleştirdi.
Cumhuriyetçi senatörlerin tepkilerini değerlendiren ve isminin açıklanmasını istemeyen bir senato danışmanı, Başkan'ın Danimarka'nın topraklarını devretmeyi reddetmesine destek veren müttefiklere gümrük vergisi uygulama yetkisini sorguladı.
Bu gelişmeler piyasalara da olumsuz yansıdı. Yatırımcıların Trump'ın yeni gümrük vergisi tehditlerini değerlendirmesiyle birlikte ABD borsalarındaki ana endeksler salı günü yüzde 2 civarında değer kaybetti. Bu düşüş, ekim ayından bu yana kaydedilen en kötü işlem günü oldu.
"Başkan kararını verdi, geri adım atmaz"
Tepkilere rağmen Trump'ın geri adım atmaya niyeti olmadığı gözleniyor. Trump'ın ilk döneminde danışman yardımcılığı yapan Cumhuriyetçi stratejist John Ullyot, Başkan'ın kararını verdiğini ve hiçbir şeyin onu Grönland odağından uzaklaştıramayacağını öngördü.
Ullyot, Dwight D. Eisenhower'dan bu yana pek çok başkanın Grönland'ın değerini düşündüğünü belirterek, "50-70 yıl öncesine göre bugün nadir toprak elementleri çok daha kritik bir faktör. NATO yanlısı senatörler bu durumdan rahatsızlık duyacaktır ancak başkana karşı çıkmaları zor" dedi.
Ullyot ayrıca, Trump'ın Grönland'ı elde etmek için NATO ittifakını uçuruma sürüklemeye hazır olduğunun sinyallerini verdiğini de sözlerine ekledi.
Kamuoyu desteği dip seviyede
Cumhuriyetçi anketör Whit Ayres ise farklı bir tablo çizerek, Grönland'ı satın alma girişiminin ABD kamuoyunda çok az desteği olduğunu ve partiyi böldüğünü savundu.
Ayres, "Anketlere göre, Trump'ın tabanının en fazla yarısı Danimarka'ya baskı uygulanmasını destekliyor. Senatör Tillis, 'aptallıktan bıktım' diyerek kamuoyunun hislerine tercüman oldu" ifadelerini kullandı.
Reuters/Ipsos tarafından yapılan güncel bir anket, Amerikalıların sadece yüzde 4'ünün, Cumhuriyetçilerin ise yalnızca 10'da 1'inin Grönland'ı almak için askeri güç kullanılmasını "iyi bir fikir" olarak gördüğünü ortaya koydu. Ayres, Irak Savaşı'nın sona ermesinden bu yana hiçbir dış politika konusunun bu kadar geniş bir kesim tarafından reddedilmediğine dikkat çekti.
Mitch McConnell: "Stratejik bir öz yıkım"
Cumhuriyetçilerin eski senato lideri Mitch McConnell, Trump'ın Grönland üzerinden müttefiklerle girdiği restleşmeyi en sert eleştiren isimlerden biri oldu.
McConnell, senato kürsüsünde yaptığı konuşmada, NATO'nun zayıflatılmasının ABD ulusal güvenliğine vereceği zararın, Grönland'ın kazandıracağı faydadan çok daha büyük olacağını savundu.
McConnell, "Sadık müttefiklerin zorlukla kazanılmış güvenini yakıp yıkmak, benzeri görülmemiş bir stratejik öz yıkım eylemi olur" dedi.
Eski Senatör Judd Gregg ise daha fazla Cumhuriyetçi senatörün sesini yükseltmesi gerektiğini belirtti.
Gregg, Danimarka'nın zaten Rusya ve Çin'in Arktik'teki genişlemesini engellemek için askeri işbirliğine açık olduğunu hatırlatarak, "Bu bir askeri mesele değil. Başkan bunun üsler için olduğunu iddia ediyor ama asıl mesele onun egosu. İlgi odağı olmayı ve ortalığı karıştırmayı seviyor" diye konuştu.
