Washington, İran’ın nükleer silaha giden yolları kapatması şartıyla “sembolik” düzeyde uranyum zenginleştirmesine izin verebilecek bir formülü değerlendiriyor.
YDH- Axios'un İsrailli muhabiri Barak Ravid'e göre, üst düzey bir ABD’li yetkili, ''Trump yönetiminin, nükleer silaha giden tüm yolları kapatması kaydıyla İran’ın 'sembolik' düzeyde uranyum zenginleştirmesine izin verecek bir teklifi değerlendirmeye hazır olduğunu'' iletti.
Ravid'e göre, bu durum, ABD ve İran tarafından belirlenen kırmızı çizgiler arasında, İran’ın nükleer kapasitesini kısıtlayacak ve bir savaşı önleyecek bir anlaşma için -küçük de olsa- bir alan açılabileceğine işaret ediyor.
Axios'a göre, müzakere seçenekleri masadaki yerini korurken; Pentagon, İslam Devrimi Lideri’ni doğrudan hedef alan 'nokta operasyon' senaryolarını da içeren bir harekat dosyasını Trump’ın onayına sundu.
╰┈➤ İran'ın ABD ile anlaşma için belirlediği şartlar açıklandı
Washington hattında, Tahran’dan beklenen nükleer teklif için çıta en üst seviyeye çekilmiş durumda. ABD’li yetkililer, hazırlanacak planın hem Trump yönetimi içerisindeki şahin kanadı hem de bölgesel aktörleri ikna edebilecek nitelikte olması gerektiğini vurguluyor.
Axios’a konuşan üst düzey bir yetkili, sürecin ciddiyetini şu sözlerle özetliyor:
''Başkan Trump, içeride siyasi bir kazanım olarak sunabileceği, somut içeriğe sahip bir anlaşmaya açık. Ancak İranlılar olası bir askeri müdahaleyi engellemek istiyorlarsa, masaya reddedilemeyecek bir teklifle gelmek zorundalar. Stratejik zamanlama aleyhlerine işliyor; eğer oyalama taktiğine başvururlarsa sabrımız hızla tükenecektir.' '
Diplomasi trafiği sürerken, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi tekliflerinin birkaç gün içinde netleşeceğini belirtse de, ABD ve İsrail kaynakları Trump’ın bu hafta sonu kadar erken bir tarihte operasyon emri verebileceği ihtimalini dışlamıyor.
╰┈➤ Atlantic Council: İran'la savaşın cevaplanmamış 6 sorusu
Trump’ın bazı danışmanları sabırlı olunması gerektiğini savunuyor. Bu görüşe göre, zaman geçtikçe ve ABD’nin bölgedeki askeri yığınağı arttıkça, Trump’ın elindeki kozlar da güçlenecek.
Ancak Trump’ın en yakın danışmanlarından bazıları bile, başkanın ne zaman ve ne yönde karar vereceğini bilmediklerini itiraf ediyor. Üst düzey bir Trump danışmanı, "Başkan henüz saldırı kararı almadı. Bunu biliyorum çünkü henüz bir saldırı gerçekleştirmedik. Belki hiç yapmayabilir. Ya da yarın uyanıp 'Bu kadar yeter' diyebilir," dedi.
╰┈➤ İran koridorunu kapattı, İsrail hastaneleri yer altına çekti
Danışman, Pentagon’un Trump’a çok sayıda seçenek sunduğunu belirterek; "Her senaryo için bir planları var. Bir senaryo Ayetullah'ı, oğlunu ve mollaları devre dışı bırakmayı öngörüyor," dedi. Danışman sözlerini, "Başkanın neyi seçeceğini kimse bilmiyor. Sanırım kendisi de henüz bilmiyor," diyerek tamamladı.
İkinci bir kaynak, Devrim Lideri ve oğlunun öldürülmesine yönelik bir planın birkaç hafta önce Trump’a sunulduğunu teyit etti. Bir başka kıdemli danışman ise "Trump seçeneklerini açık tutuyor. Her an bir saldırı kararı alabilir," dedi.
Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly ise konuya ilişkin, "Medya Başkan’ın düşünceleri üzerine dilediği kadar spekülasyon yapabilir, ancak ne yapıp yapmayacağını yalnızca Başkan Trump bilir," açıklamasında bulundu.
════════════════════════════
ABD: İranlılar, sunduğumuz talepleri 'hiçbir istek belirtisi göstermeden' reddetti
═════════════════════════════
Cenevre trafiği ve müzakerelerin seyri
Sürecin diplomatik boyutuna dair kritik açıklamalar, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’den geldi. MS NOW’un "Morning Joe" programına katılan Arakçi, Salı günü Cenevre’de gerçekleştirilen görüşmelerde ABD tarafının "sıfır zenginleştirme" gibi mutlak bir talepte bulunmadığını iddia etti.
Görüşmelerde zenginleştirmenin askıya alınmasına yönelik bir teklif sundukları haberlerini yalanlayan Arakçi, temel gündemin nükleer programın barışçıl niteliğinin sonsuza dek nasıl garanti altına alınacağı olduğunu vurguladı.
Bu çerçevede Trump’ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, İran’dan tüm güvenlik kaygılarını giderecek kapsamlı ve ayrıntılı bir teknik plan talep etti.
'Sıfır zenginleştirme' ve sembolik esneklik
ABD cephesinden gelen bilgiler ise daha temkinli bir ton taşıyor. Üst düzey bir Amerikalı yetkili, Witkoff ve Kushner’in Tahran’a "İran topraklarında sıfır zenginleştirme" ilkesini ilettiğini teyit ederken; küçük ve sembolik bir zenginleştirme kapasitesinin, hiçbir tehdit oluşturmadığının kesin delillerle ispatlanması kaydıyla incelenebileceğinin sinyalini verdi. Bu noktada Umman ve Katar gibi aracı aktörlerin "kazan-kazan" prensibi uyarınca, her iki tarafın da zafer ilan edebileceği ve bölgesel müttefiklerin endişelerini giderecek bir orta yol formülü üzerinde yoğunlaştığı anlaşılıyor.
Siyasal baskı ve gelecek projeksiyonu
Haberin arka planında ise askeri hazırlıklar ile diplomatik beklentiler iç içe geçmiş durumda. Trump, İran’ın "adil bir anlaşma" için masaya gelmesi gerektiğini savunurken, basın toplantılarında İran liderliği ile halkı arasındaki farka dikkat çekerek siyasi baskıyı artırıyor. Tahran’ın sunacağı ve nükleer programın barışçıl doğasını teyit edecek olan taslak teklif, önümüzdeki günlerde siyasi liderliğin onayının ardından Washington ile paylaşılacak.
Teknik çözüm ve UAEA’nın rolü
Sürecin teknik detaylarında ise Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi’nin önerdiği mekanizmalar kilit rol oynuyor. Müfettişlerin güçlü bir denetim yetkisiyle bölgeye dönmesini öngören bu plan, tesislerde gömülü kalan 450 kilogramlık yüksek dereceli uranyumun çıkarılmasını veya seyreltilmesini de kapsıyor. ABD’li yetkililerin ifadesiyle "top artık İran sahasında" ve sunulacak teklifin derinliği, bölgenin savaşa mı yoksa yeni bir nükleer mutabakata mı yöneleceğini belirleyecek.
