Kasım ayında Gazze’den çıkarılan Filistinlileri taşıyan uçuşların arkasında, ABD Başkanı Donald Trump’ın tehcir planını destekleyen İsrailli bir örgütün olduğu belirlendi.
YDH- Kasım ayında Güney Afrika'ya inen ve içinde Gazze'den yaklaşık 150 Filistinliyi taşıyan uçak, yerdeki herkes için sürpriz oldu.
Bu uçak tek değildi. Mayıs ayından bu yana, savaşın vurduğu bölgeden ayrılmak için kaydolan Gazze sakinlerini taşıyan en az üç uçuş Endonezya ve Güney Afrika'ya indi.
Uçuşların arkasında Trump'ın tehcir planını destekleyen İsrailli grup var
Bir AP araştırması, uçuşların arkasında, kurucusu ABD Başkanı Donald Trump'ın Filistinlilerin Gazze'den tehcir edilmesi önerisini hararetle destekleyen bir İsrailli grubun olduğunu ortaya çıkardı.
Bu durum, yüzlerce insanın bölgeden tahliyesinin ardındaki amaçlara ilişkin soru işaretlerini artırdı.
Dönemin Güney Afrika Dışişleri Bakanı Ronald Lamola, o dönemde uçuşları "Filistinlileri Gazze ve Batı Şeria'dan temizlemeye yönelik açık bir gündem" olarak nitelendirmişti.
Bir sözleşme, yolcu listeleri, metin mesajları, mali tablolar ve iki düzineden fazla İsrailli, Filistinli ve seyahatlerle bağlantılı diğer kişilerle yapılan röportajlara göre, askerler ve eski istihbarat görevlileri tarafından kurulan İsrailli bir örgüt olan “Ad Kan”, İsrail'le bağlantılarını gizlemek ve uçuşları organize etmek için başka bir şirket aracılığıyla çalıştı.
Yolcuların Çaresizliği
Gazze'yi harap eden iki yıldan fazla süren yıkıcı bir savaşın ardından “kaçan” yolculardan birkaçı, seyahatin arkasında kimin olduğunu bilmediklerini söyledi. Ancak kaçabildikleri sürece bunun umurlarında olmadığını ifade ettiler.
Kasım ayında Güney Afrika'ya varan 37 yaşındaki bir Filistinli, "Kıtlık vardı ve başka seçeneğimiz yoktu. Çocuklarım neredeyse ölüyordu." dedi.
Diğer yolcular gibi olası bir cezadan korktuğu için isminin gizli kalması koşuluyla konuştu.
Tahliyeler, web sitesinde kendisini "Filistinli hayatlarını destekleyen" ve “çatışma bölgelerindeki Müslüman topluluklara yardım sağlayan insani bir kuruluş” olarak tanımlayan el-Mecd adlı bir şirket aracılığıyla organize edildi.
Ad Kan'ın gerçek yüzü: "Gönüllü çıkış" planının mimarı
Ancak Ad Kan ve kurucusu Gilad Ach'ın geçmişine bakıldığında, İsrailli grubun farklı bir gündemle hareket ettiği ortaya çıkyor.
Ad Kan yıllardır gizlice gruplara sızarak antisemitik veya İsrail karşıtı olduklarını iddia ettikleri faaliyetleri “ifşa” etmek için çalışıyor.
Geçen yıl Trump'ın 2 milyon Filistinlinin Gazze'den tehcir edilmesi önerisini gündeme getirmesinin ardından, İsrailli bir yedek asker olan Ach, "gönüllü çıkışı" nasıl uygulayacağını detaylandıran bir rapor yayınladı.
Trump daha sonra geniş çapta uluslararası kınama toplayan planından vazgeçti ve Filistinlilerin Gazze'de kalabileceğini söyledi.
Savaş 2023'te başladıktan sonra Ach, "Zaferin İsrailli Yedekleri Kuşağı" adlı bir grup kurdu.
Grubu, İsrail'deki otobüslerde Trump'ın bir portresinin yanında İbranice "Zafer = Gönüllü göç... Bu otobüs Gazzelilerle dolu olabilir. Trump'ı dinleyin, onları dışarı çıkarın!" yazılı reklamlar dolaştırdı.
Ach röportaj yapmayı reddetti ve AP'ye gönderdiği bir metin mesajında, “Hamas'tan uzak, dünyanın daha güvenli bölgelerine gitmek isteyen Gazze'deki Filistinlilerin haklarını destekleyen kuruluşlara liderlik etmekten gurur duyduğunu” söyledi.
Güney Afrika'nın uçuşların Gazze ve Batı Şeria'yı Filistinlilerden temizlemeyi amaçladığı yönündeki iddiasını reddetti.
Bunların insani uçuşlar olduğunu ve ayrılanların yardım istediğini, bazılarının masrafların bir kısmını ödediğini belirtti.
Gönüllülük tartışması: "Geri dönüş hakkı" ve İsrail'in geçmişi
Eleştirmenler, savaşın bölgenin büyük bölümünü yaşanmaz hale getirmesinin ardından Gazze'den bu tür bir göçün gönüllü olmadığını söylüyor.
İnsan hakları grupları ayrıca insanların geri dönmesine izin verilmesi gerektiği uyarısında bulunuyor ve İsrail'in onlarca yıldır Filistinlilerin Gazze'ye dönüşünü zorlaştırdığı bir geçmişe sahip olduğunu belirtiyor.
AP, uçuşlarla Gazze'den ayrılan altı Filistinliyle konuştu.
Bazıları, 2025'in başlarında insanları Gazze'den çıkaran bir şirket olduğunu duymaya başladıklarını söyledi. Bazıları çevrimiçi veya sosyal medyada reklamlar gördü ya da arkadaşları aracılığıyla el-Mecd'in web sitesine yönlendirildi.
Üç kıtaya uzanan tahliye ağı: Endonezya ve Güney Afrika'ya uçuşlar
Geçen Kasım ayında Johannesburg'a iniş yapan uçuştan aylar önce, Mayıs ayında yapılan daha erken bir uçuş, İsrail'den Macaristan üzerinden Endonezya'ya ve birkaç başka yere yaklaşık 60 Filistinliyi götürdü.
Uçakların organize edilmesine yardımcı olan kişiler, uçuş takip bilgileri ve hizmeti kullanan Filistinlilere göre, Ekim ayındaki ikinci bir uçuş, Kenya üzerinden İsrail'den Güney Afrika'ya yaklaşık 170 kişiyi taşıdı.
AP'nin konuştuğu altı Filistinli, banka ve kripto para havaleleri yoluyla kişi başı 2.000 dolara kadar ödeme yaptıklarını söyledi.
Web sitesinin kendilerine “Güney Afrika, Endonezya veya Malezya”ya götürüleceklerini belirttiğini ancak “seçim hakkı vermediğin”i ifade ettiler.
İsrail bağlantısını gizleme çabası: Aynı kişiler, aynı şirket, farklı isimler
Amerikalı-İsrailli iş insanı Moti Kahana, Ağustos ayında Ad Kan için bir uçuş organize etmek üzere AP ile paylaşılan bir sözleşme imzaladı.
“Çatışma bölgelerinden insanları tahliye etme deneyimine sahip olan” Kahana, güney İsrail'deki Ramon havaalanından Endonezya'ya “300'den fazla” Filistinli için bir uçuş ayarlamaya yardımcı olması için kendisine başvurulduğunu söyledi.
Sözleşme, şirketinin minimum 750.000 dolar ödeme karşılığında bir "uçuş kurtarma hizmeti" sağlayacağını belirtiyordu.
Ancak planlama sırasında rotanın Güney Afrika'ya çevrildiğini ve katılımının sona erdiğini söyledi.
Kahana, Ach'ın kendisine Ad Kan'ın el-Mecd ile bağlantısından bahsettiğini ve bunun İsrail'de hem Araplar hem de İsrailliler tarafından yönetildiğini ancak İsrail bağlantılarını öne çıkarmak istemediklerini anlattığını söyledi.
Kahana, "Aynı kişiler, aynı şirket, farklı isimler. Telefonu cevaplayan Arapça konuşan bir grupları var ve İsrail'in dahil olduğunu göstermek istemiyorlar; işin bir Arap yüzü var" dedi.
Kahana, Ach'ın ekibinin kendisine uçuşlar için ödeme yapan kişilerin listelendiği bir elektronik tablo verdiğini söyledi.
AP'nin gördüğü belge, ailelerinin el-Mecd aracılığıyla kayıt yaptırıp ödeme yaptığını ve Güney Afrika'ya uçtuğunu söylediği en az 13 kişinin adını içeriyor.
İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu'nun ofisi ve Gazze'den ayrılan Filistinlilerin çıkışlarını kolaylaştıran savunma kurumu COGAT, uçuşlarla ilgili yorum yapmayı reddetti.
Resmi makamlardan sessizlik ve akıbeti belirsiz Filistinliler
Netanyahu'nun ofisi, COGAT ve Ach ayrıca AP'nin kaçan Filistinlilerin geri dönmesine izin verilip verilmeyeceğine ilişkin sorularını da yanıtsız bıraktı.
Güney Afrika'ya uçan aileler AP'ye, uçuşların arkasında İsraillilerin olduğunu bilmediklerini ancak sonuçta bunun “önemli olmadığını” söylediler.
