Reuters’ın ABD’li yetkililere dayandırdığı habere göre Çin’in en büyük çip üreticisi SMIC, İran ordusuna çip üretim ekipmanları gönderdi. Yetkililer, sevkiyatların yaklaşık bir yıldır sürdüğünü ve teknik eğitim içerebileceğini ifade etti.
YDH - Reuters’ın ABD Başkanı Donald Trump yönetiminden iki üst düzey yetkiliye dayandırdığı habere göre İran, Çin’in en büyük yarı iletken üreticisi SMIC’ten çip üretim ekipmanları temin etti. Yetkililer, söz konusu ekipmanların doğrudan İran ordusuna ulaştırıldığını aktardı.
Yetkililerden biri, sevkiyatların yaklaşık bir yıl önce başladığını ve kesildiğine dair herhangi bir bulgu bulunmadığını ifade etti. Aynı yetkili, işbirliğinin büyük olasılıkla yarı iletken teknolojisine yönelik teknik eğitim unsurları içerdiğini belirtti.
Yetkililer, daha önce açıklanmamış ABD hükümeti bilgilerine dayanarak konu hakkında değerlendirme yaptıkları için kimliklerinin gizli tutulmasını talep etti. Sevk edilen ekipmanların ABD menşeli olup olmadığı ise netleşmedi. Bu unsur, olası bir yaptırım ihlalinin değerlendirilmesinde belirleyici kabul ediliyor.
SMIC ve Çin tarafı iddialara yanıt vermedi
Reuters’ın açıklama talebine SMIC, Washington’daki Çin Büyükelçiliği ve İran’ın Birleşmiş Milletler nezdindeki temsilciliği yanıt vermedi.
SMIC daha önce Çin askeri-sanayi yapısıyla bağlantılı olduğu yönündeki iddiaları reddetmişti. ABD yönetimi şirketi 2020 yılında ticaret kara listesine almış ve Amerikan teknolojilerine erişimini sınırlamıştı.
Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi ise hafta içinde taraflara en kısa sürede barış görüşmelerine başlama çağrısı yaptı.
Reuters’ın aktardığı bilgilere göre bu gelişmeler, Washington ile Pekin arasındaki gerilimi artırma potansiyeli taşıyor. ABD yönetimi aynı dönemde Çin’in ileri teknoloji çip üretim kapasitesini sınırlamaya yönelik politikalarını sürdürüyor.
Çip ekipmanlarının askeri kullanımına ilişkin belirsizlik sürüyor
Reuters geçen ay İran’ın Çin’den gemisavar seyir füzeleri satın almaya yakın olduğunu bildirmişti. Bu süreçte ABD, İran kıyılarına yakın bölgelerde deniz gücünü artırmış ve ardından İran’a yönelik saldırılar gerçekleştirmişti.
Haberde, SMIC tarafından sağlandığı belirtilen ekipmanların İran’ın askeri karşılık kapasitesinde doğrudan rol oynayıp oynamadığına ilişkin bir değerlendirme yapılmadı.
ABD’li yetkililer, söz konusu ekipmanların İran’daki askeri-sanayi yapısına ulaştığını ve çip gerektiren çeşitli elektronik sistemlerde kullanılabileceğini ifade etti.
