İran Parlamentosu’nun Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere geçiş ücreti uygulamaya yönelik yasa planını ilerlettiği bildirildi.
YDH- İran Parlamentosu, Hürmüz Boğazı’ndan geçmek isteyen gemiler için resmi geçiş ücretleri uygulamaya yönelik bir yasa hazırlıyor.
İranlı medya kuruluşlarına göre, milletvekilleri bu adımın Tahran’ın geçiş üzerindeki “egemenliğini, kontrolünü ve denetimini” pekiştirmeyi amaçladığını, bunun şubat sonundan bu yana uygulanan geçici ücret sisteminin bir devamı olduğunu belirtti.
28 Şubat’ta ABD-İsrail’in İran’a karşı savaşının başlamasından bu yana, İranlı yetkililer gemi hareketlerini kısıtladı ve gemilerin boğazdan geçmeden önce onay almasını zorunlu kıldı.
Geçiş ücreti düzenlemesi, boğazın dünyanın en hassas deniz yollarından biri olmayı sürdürdüğü bir dönemde geliyor.
İran, İslam Cumhuriyeti’ne yönelik ABD ve İsrail saldırganlığıyla bağlantılı, izinsiz gemilerin bu su yolundan geçmeye çalışması durumunda “ağır yaptırımlarla” karşılaşacağı uyarısında bulundu. Devrim Muhafızları kısa süre önce birden fazla konteyner gemisini geri çevirdi.
ABD Başkanı Donald Trump, boğaz kapalı kalırsa İran’ın enerji altyapısına yönelik askeri harekât tehdidinde bulundu. ABD’nin, İran’ın geçiş üzerindeki egemenliğini ortadan kaldırmaya yönelik uluslararası donanma eskortları organize etme girişimleri ise henüz başarıya ulaşmadı.
Tahran, “düşmanca olmayan” gemilerin yetki verilmesi halinde güvenli şekilde geçebileceğini ve güvenli geçiş için ücret uygulanacağını açıkladı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi geçen hafta, boğazın açık olduğunu ancak “yalnızca İran’a karşı korkakça saldırı gerçekleştiren düşmanlara kapalı” olduğunu söyledi.
Eleştirmenler, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilere geçiş ücreti uygulama adımını eleştirirken, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio gibi isimler planın “yasa dışı” olduğunu öne sürdü; ancak küresel örnekler bunun aksini gösteriyor.
Örneğin Türkiye, 1936 tarihli Montrö Sözleşmesi kapsamında Boğaziçi ve Çanakkale Boğazları’ndan geçen gemilerden geçiş ücreti alıyor.
Bu ücret, tonaj başına hesaplanıyor ve zaman zaman güncelleniyor; en son yapılan artışla gemiler net tonaj başına birkaç dolar ödüyor.
Dünya petrol ve doğalgaz sevkiyatının yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor.
Geçiş sistemine getirilen bu düzenleme ve süregelen askeri faaliyetler, küresel yakıt fiyatlarının artmasına katkıda bulunuyor ve İran’ın çatışmadaki stratejik avantajını güçlendiriyor.
Yeni çerçeve, Tahran’ın bu su yolu üzerindeki kontrolünü kullanarak erişimi geçici adımlar yerine sistematik olarak düzenleme niyetini gösterirken, aynı zamanda ABD ve İsrail’e bu kritik enerji koridoru üzerindeki kontrol kapasitesine dair bir mesaj veriyor.
