Uluslararası uçak yakıtı kıtlığı bilet fiyatlarını yukarı çekerken, maliyet artışıyla mücadele eden havayolu şirketleri binlerce uçuşu iptal ediyor.
YDH - Uluslararası uçak yakıtı kıtlığı bilet fiyatlarını yukarı çekerken, yükselen maliyetlerle mücadele eden havayolu şirketleri binlerce uçuşu iptal ediyor.
Analistler, İran'daki savaşın hafifleme belirtisi göstermemesi ve jet yakıtı fiyatlarının yükselmeye devam etmesi nedeniyle krizin önümüzdeki haftalarda derinleşebileceği uyarısında bulunuyor.
Airlines for America tarafından yayımlanan Argus ABD Jet Yakıtı Endeksi verilerine göre, ABD'de uçak yakıtı fiyatları savaşın başlamasından bu yana yüzde 95 oranında artış gösterdi. 27 Şubat'ta galon başına 2,50 dolar olan fiyatlar, 2 Nisan itibarıyla 4,88 dolara ulaştı. Bu tablo, varil başına fiyatın yaklaşık 205 dolara dayandığını gösteriyor.
Havayolu şirketleri, yüksek maliyetleri dengelemek amacıyla uçuş programlarını daraltmaya ve bilet fiyatlarını sessizce artırmaya yönelik adımlar atmaya başladı.
United Airlines, geçen ay uçuş programında kısıtlamaya giden ilk büyük ABD havayolu şirketi oldu. Şirketin CEO'su Scott Kirby, yüksek petrol fiyatları karşısında geçici olarak kârsız hale gelen uçuşlarda "taktiksel budamaya" gideceklerini bildirdi. Plan kapsamında 2026 yılının ikinci ve üçüncü çeyreğindeki uçuş rotalarının yaklaşık yüzde 5'i iptal edilecek.
Bu kesintilerin yüzde 3'lük bölümü, hafta ortası ve gece uçuşlarını kapsayan "yoğun olmayan dönemlerden" yapılacak. Yüzde 1'lik kesinti, Federal Havacılık İdaresi (FAA) ile yürütülen yoğunluğu azaltma çalışmaları çerçevesinde Chicago O’Hare Uluslararası Havalimanı'ndaki hizmetlerin azaltılmasından kaynaklanacak. Kalan yüzde 1'lik dilim ise İsrail ve Dubai uçuşlarının iptal edilmesiyle gerçekleşecek.
Kirby, 20 Mart'ta çalışanlara gönderdiği notta jet yakıtı fiyatlarının son üç haftada iki katından fazla arttığını vurguladı. Fiyatların bu seviyede kalması durumunda sadece uçak yakıtı için yıllık 11 milyar dolar ek harcama yapılacağını belirten CEO, United Airlines'ın en iyi yılında dahi 5 milyar dolardan az kâr ettiğini hatırlattı.
Havayolu yöneticisi, talebin bugüne kadar görülen en güçlü seviyede kalmaya devam ettiğini ancak petrol fiyatlarının uzun süre yüksek seyretmesi halinde yakıt maliyetlerini bilet fiyatlarına yansıtmanın zorlaşabileceğini kaydetti.
Diğer havayolu şirketleri de benzer kısıtlama kararları duyurdu. Air New Zealand mayıs ayı başına kadar 1100 uçuşu durduracağını açıklarken, İskandinav grubu SAS nisan ayında 1000 uçuşun iptal edileceğini bildirdi.
Vietnam Airlines ise jet yakıtı fiyatlarının bu hafta çoktan aşılmış olan varil başına 160-200 dolar seviyesine ulaşması durumunda, önümüzdeki aylarda uçuşlarını yüzde 10 ile 20 arasında azaltabileceğini ifade etti.
The Telegraph gazetesinin havacılık analitiği firması Cirium'dan aktardığı verilere göre, pazartesi günü dünya genelinde planlanan 104 bin 618 uçuşun yaklaşık yüzde 7'sine denk gelen 7 bin 49 sefer iptal edildi.
Kuzey Amerika kalkışlı uçuşlarda iptal oranı yüzde 14,6 seviyesine ulaştı. Geçen yılın aynı gününde küresel iptal oranı yüzde 4,7 iken Kuzey Amerika'da bu oran yüzde 4,4 seviyesindeydi.
Bilet fiyatları yükselişe geçti
ABD'nin İran'a ilk saldırıyı düzenlediği 28 Şubat tarihinden bu yana bilet fiyatları da artış gösteriyor. Küresel seyahat verisi sağlayıcısı OAG verilerine göre, 9 Mart'ta başlayan haftada bilet fiyatları 2025 yılının aynı haftasına kıyasla yüzde 24 arttı.
NerdWallet kıdemli seyahat yazarı ve "Smart Travel" podcast yayını sunucusu Sally French, The Hill'e verdiği mülakatta, jet yakıtı maliyetlerindeki artışın havayolu şirketlerinin biletlere eklediği yakıt ek ücretlerinde açıkça görüldüğünü belirtti.
French, fiyat artışlarının ayrı bir ücret olarak değil, temel bilet fiyatlarına dahil edildiğine dikkat çekti. Bu duruma örnek olarak geçen ay gidiş-dönüş bilet fiyatlarının yakıt maliyetleri nedeniyle 50 avro artacağını duyuran Air France-KLM'yi gösterdi.
Bilet fiyatları, İran'daki savaş başlamadan önce de yükseliş eğilimindeydi. Çalışma İstatistikleri Bürosu verilerine göre, iç hat uçuş ücretleri 2025 yılındaki yüzde 3,4'lük düşüşün ardından ocak ayında yüzde 6, şubat ayında ise yüzde 7,1 oranında arttı.
French, talebin sürmesiyle birlikte fiyat artışlarının devam etmesini beklediğini dile getirdi. United Airlines'ın genellikle daha ucuz olan "yoğun olmayan" uçuşları azaltmasının, daha pahalı rotalara olan talebi artırarak maliyetleri daha da yükseltebileceğini vurguladı.
Seyahat yazarı, buna rağmen bazı yolcu adaylarının önümüzdeki aylarda seyahatten vazgeçme ihtimalini dışlamadığını belirtti. French, "Talebin yumuşayıp yumuşamayacağı merak konusu. NerdWallet tarafından İran savaşı öncesinde yapılan bir araştırmaya göre Amerikalıların yaklaşık yarısı bu yaz seyahat etmeyi planlıyordu ve geçen yıla göre 4 bin dolar daha fazla harcama yapacaklardı. Ancak bu veriler çok büyük değişimlerin yaşanmasından önce toplandığı için geçerliliğini koruyup korumadığı bilinmiyor" dedi.
Havacılık lojistiği uzmanı ve Elevate Jet şirketinin sahibi Greg Raiff, fiyat artışlarının yakın zamanda tersine dönmesini beklemediğini kaydetti.
Raiff, "Fiyatların istikrarlı bir şekilde tırmanmaya devam edeceğini düşünüyorum. Hürmüz Boğazı yarın açılsa bile petrol ve uçak yakıtı maliyetleri hemen düşmeyecektir. Çünkü Ortadoğu'da depolama alanlarının tükenmesi nedeniyle üretim durduruldu" değerlendirmesinde bulundu.
Raiff, bu durumun bir arz-talep meselesi olduğunu ve savaş kısa sürse dahi piyasadaki birikmiş talebin ve krizin etkilerinin atlatılmasının uzun zaman alacağını sözlerine ekledi.
