İsrail’in İran ve Hizbullah ile son savaşında can kaybı, yaralanmalar ve geniş çaplı maddi hasar ortaya çıktı. Ekonomik maliyetin ilk hesaplamalara göre 65 milyar şekele ulaştığı, altyapı ve üretim üzerinde doğrudan etkiler oluştuğu bildirildi.
YDH - İbranice yayın yapan medya organları, İsrail’in İran ve Hizbullah ile son savaşında uğradığı kayıplara ilişkin veriler paylaştı.
İran ile yaklaşık 40 gün süren çatışmaların etkilerinin altyapı ve ekonomi üzerinde doğrudan hissedildiği, buna askeri maliyetlerin de eklendiği aktarıldı.
Kızıl Davut Yıldızı verilerine göre İran ve Lübnan’dan atılan füzeler sonucunda 23 kişi hayatını kaybetti. Yedioth Ahronoth gazetesi ise savaş boyunca yaralanan İsraillilerin sayısının 7 bin 183’ü aştığını bildirdi. İsrail ordusu, güney Lübnan’daki operasyonlarda 11 askerin öldüğünü açıkladı.
Bu sayının nihai olmadığı, askeri sansür nedeniyle ölü ve yaralı sayısına ilişkin verilerin sınırlı tutulduğu belirtildi. Ayrıca 22 Mart’ta Lübnan sınırı yakınında bir İsrailli yerleşimcinin İsrail ordusunun ateşi sonucu “yanlışlıkla” öldürüldüğü, bu bilginin resmi açıklamalara dayandığı ifade edildi.
Ekonomik açıdan, Yedioth Ahronoth savaşın maliyetini yaklaşık 65 milyar şekel olarak hesapladı. Bu rakamın, büyümedeki yavaşlama ve yatırımlardaki düşüş gibi dolaylı kayıpları içermediği kaydedildi.
Toplam maliyetin 50 milyar şekelden fazlasının doğrudan askeri harcamalara, yaklaşık 10 milyar şekelin doğrudan sivil harcamalara ayrıldığı; buna ek olarak büyüme, yatırım ve üretimdeki dolaylı kayıplara bağlı milyarlarca şekelin henüz hesaplanmadığı bildirildi.
Savaş sürecine eşlik eden ekonomik göstergelere göre büyüme en az yüzde 1,5 oranında geriledi. Tüketim yüzde 40’a varan oranlarda düştü. Yatırımlarda belirgin azalma yaşandı. Turizm ve kültür sektörlerinde durma noktası oluştu. Büyük altyapı projeleri ertelendi.
Genelkurmay Başkanı’nın mali danışmanlık ofisinin verileri, günlük harcama düzeyine ilişkin ayrıntı sundu. Buna göre savaşın bir gününün ortalama maliyeti yaklaşık 1 milyar şekel olarak hesaplandı.
İlk iki haftada operasyonların yoğunlaşmasıyla günlük maliyet yaklaşık 1,8 milyar şekele yükseldi. Kara harekâtı öncesinde maliyet günlük yaklaşık 800 milyon şekele geriledi.
Operasyonların genişletilmesinin ardından günlük maliyet yeniden yaklaşık 1 milyar şekel veya daha üzerine çıktı.
Bu maliyet kalemleri, on binlerce yedek askerin göreve çağrılması, mühimmatın yoğun kullanımı, askeri teçhizatın yıpranması, yaralıların tedavisi ve yüksek maliyetli gelişmiş silahların kullanımına bağlı gizli harcamaları kapsıyor.
Hükümetin bu harcamaları karşılamak için bütçe açığını yüzde 4,9’dan yüzde 5,6’ya yükseltmeyi ya da bakanlık bütçelerinde yüzde 2 ile yüzde 3 arasında kesintiye gitmeyi planladığı aktarıldı.
Doğrudan sivil maliyetlerin yaklaşık 10 milyar şekele ulaştığı bildirildi. Bu tutarın 2 milyar şekelinin doğrudan hasar tazminatları, 7,5 milyar şekelinin ekonomik tazminatlar olduğu, bu kapsamda 7 milyar şekelin şirketlere, yaklaşık yarım milyar şekelin ücretsiz izin ödemelerine ayrıldığı kaydedildi.
Ayrıca yerel yönetimlere 50 milyon şekel, kuzey yerleşimlerine 50 milyon şekel, tarım sektörüne 35 milyon şekel, yerel yönetimlere ek 100 milyon şekel, kreşlere 78 milyon şekel, kuzeyde “dayanıklılığı” güçlendirmeye yönelik 60 milyon şekel ve polise 100 milyon şekel destek sağlandığı belirtildi.
Tahminlere göre İsrail ordusu güvenlik bütçesinde en az 15 milyar şekellik artış talep edecek. Bu artışın 7 milyar şekelinin rehabilitasyon birimindeki açığın kapatılmasına ayrılması öngörülüyor.
Mülk hasarına ilişkin veriler de geniş bir yıkım tablosuna işaret ediyor. Maariv gazetesi, 28 Şubat’tan bu yana İsrail genelinde 5 binden fazla binanın yıkıldığını ya da hasar gördüğünü bildirdi.
Yedioth Ahronoth, savaşın başlangıcından bu yana İran’ın İsrail’e yaklaşık 670 füze ve 765 insansız hava aracı fırlattığını aktardı. Füze saldırıları nedeniyle 6 bin 305 İsraillinin farklı bölgelerde evlerini terk etmek zorunda kaldığı belirtildi.
Tazminat başvuruları da hasarın boyutunu yansıtıyor. Toplamda yaklaşık 25 bin başvuru yapıldı. Bunların 16 bini bina hasarına, 2 bin 300’ü içerik ve ekipman zararına, 5 bin 500’ü araç hasarına ilişkin oldu.
Yüzlerce ek başvuru da kaydedildi. Coğrafi dağılımda Tel Aviv yaklaşık 5 bin başvuru ile ilk sırada yer aldı. Beerşeva’da 3 bin 500, Arad’da 2 bin 200, Dimona’da 1.450 başvuru kaydedildi. Beyt Şemeş ve Petah Tikva’da ise her birinde binin üzerinde başvuru yapıldı.
Petah Tikva, en fazla etkilenen bölgelerden biri olarak öne çıktı. Savaşın başlangıcından bu yana yaklaşık 150 füze düşüşü kaydedildi. Bu durum kentin farklı mahallelerinde geniş çaplı hasara yol açtı. V
eriler, kentte binin üzerinde dairenin zarar gördüğünü ortaya koydu. Yaklaşık 160 yerleşimcinin evlerine dönemediği bildirildi. Onlarca aracın zarar gördüğü, çok sayıda kişinin otellere veya alternatif konutlara yerleştirildiği kaydedildi.
Kentteki altyapı da zarar gördü. Okullar, anaokulları ve toplum merkezlerinde hasar oluştu. Pencereler kırıldı, yollar ve kaldırımlar zarar gördü.
Kentin hemen her mahallesinde kamu tesislerinde hasar kaydedildi; yalnızca bir mahallenin bu durumdan etkilenmediği belirtildi. Yerel ekonomik kayıpların milyonlarca şekele ulaştığı, bazı bölgelerde zarar tahminlerinin on milyonlarca şekeli bulduğu ifade edildi.
Sanayi bölgesi Segula'da hasarın daha yüksek düzeye ulaştığı bildirildi. Bazı tesislerin tamamen yıkıldığı, zararların yüz milyonlarca şekel seviyesinde olduğu kaydedildi. Bazı binaların kullanılamaz hale geldiği ve tamamen yıkılmasının gerekeceği belirtildi.
İleriye dönük yükümlülükler açısından, artan yaralı sayısı, giderilmeyen hasarlar ve kapsamlı yeniden inşa ihtiyacı nedeniyle tazminat ödemelerinin uzun süre devam etmesinin beklendiği ifade edildi.
