Avrupa ve Afrika'ya fiilen teslim edilen petrolün fiyatı, ABD ile İran arasında iki haftalık ateşkes ilanı sonrasında vadeli petrol kontratları sert gerilerken yeni rekorlara çıktı.
YDH - Avrupa ve Afrika’daki tüketicilere fiilen ulaştırılan ham petrolün maliyeti, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile İran arasında varılan ateşkes haberlerinin ardından petrol vadeli işlem fiyatlarında görülen keskin düşüşe rağmen yeni rekor seviyelere ulaştı.
Reuters’ın haberine göre piyasa aktörleri, fiziksel petrol tedarikinde yaşanabilecek uzun süreli aksama risklerini fiyatlamaya devam ediyor.
Çarşamba günü, 8 Nisan tarihinde ateşkesin ilan edilmesini takiben Brent ve WTI vadeli işlem kontratları sırasıyla yüzde 13 ve yüzde 16 oranlarında değer kaybederek varil başına 100 doların altına geriledi.
Fiyatlardaki bu gerilemede, Hürmüz Boğazı'nın yeniden deniz trafiğine açılma ihtimali temel belirleyici oldu.
ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan gecesi İran ile iki hafta sürecek bir ateşkes üzerinde mutabık kalındığını duyurdu. Trump’ın açıklamasına göre İran, Hürmüz Boğazı’nın derhal, tam ve güvenli bir şekilde açılmasını kabul etti. Bu adımın karşılığında ABD, İran’a yönelik bombardıman ve saldırılarını iki hafta boyunca askıya aldı. İsrail yönetimi de ABD’nin bu kararını desteklediğini bildirirken; ateşkesin Lübnan topraklarını kapsamayacağını vurguladı.
Nitekim aynı günün akşam saatlerinde, ateşkes ilanından sonra Hürmüz Boğazı'ndan ilk ticari gemi geçişini gerçekleştirdi.
Buna karşın fiziksel petrol piyasasında fiyatlar henüz aşağı yönlü bir eğilim göstermedi. Aksine, bazı ham petrol türlerinde fiyat artışlarının sürdüğü gözlendi.
Londra Borsası (ICE) verilerine göre, Kuzey Denizi kökenli Forties petrolünün varil fiyatı perşembe günü 146,43 dolarla tarihi zirvesine çıktı.
Uzmanlar, bu durumun Asyalı ve Avrupalı rafinerilerin Ortadoğu dışındaki petrol kaynaklarına yönelik yüksek talebinden kaynaklandığını belirtiyor.
Piyasa gözlemcileri, söz konusu fiyat hareketinin tedarik zincirindeki kesintilerin uzun süreceğine dair endişeleri yansıttığına işaret ediyor.
Sparta Commodities analisti Neil Crosby, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Tedarik zincirinin bütünüyle eski haline dönmesi muhtemelen aylar alacaktır. Bu nedenle fiziksel piyasa ile 'kağıt üzerindeki' piyasa arasındaki belirgin farkın sürmesini bekliyoruz" ifadelerini kullandı.
Hürmüz Boğazı’nın neredeyse tamamen kapatılması ve bölgedeki enerji altyapısına yönelik saldırılar, petrol partilerinin satışında uygulanan primlerin tarihi seviyelere yükselmesine neden oldu.
Forties türü petrol piyasalarda "Dated Brent" (belirli bir tarihte fiziksel yüklemesi yapılacak petrolün değeri) üzerinden primli veya iskontolu işlem görüyor.
ICE verilerine göre Dated Brent, haziran vadeli Brent kontratlarından yaklaşık 27 dolar daha pahalı durumda seyrediyor. Forties petrolünün Dated Brent’e göre taşıdığı prim ise 8 Nisan itibarıyla 20,25 dolarla rekor kırdı.
Dated Brent, borsa vadeli işlemlerinin aksine, Kuzey Denizi limanlarındaki fiziksel petrolün reel değerini temsil ediyor. Bu değer; Brent, Forties, Oseberg, Ekofisk, Troll ve ABD menşeli WTI Midland olmak üzere altı farklı petrol türünün fiyatı üzerinden hesaplanıyor.
Dünya genelindeki petrol ticaretinin yüzde 60’ından fazlası Dated Brent üzerinden fiyatlandırıldığı için söz konusu prim artışları küresel piyasalar açısından kritik önem taşıyor.
Fiyat dalgalanmalarının yüksek olduğu dönemlerde fiziksel petrol ile vadeli işlemler arasındaki makas sıklıkla açılıyor.
Energy Aspects danışmanlık şirketi, vadeli işlem piyasasındaki tepkinin beklenen bir durum olduğunu ancak bu hareketliliğin fiziksel üretim veya sevkiyat rakamlarına yansımasının muhtemel görünmediğini bildirdi.
Şirket ayrıca, ateşkese rağmen tesis işletmecilerinin yeni kesinti riskleri nedeniyle rafinerileri yeniden çalıştırma konusunda temkinli davranacağını ekledi.
Kuzey Denizi’ndeki diğer temel petrol türleri de 8 Nisan’da rekor primlerle işlem gördü. Avrupa’ya sevk edilen ABD menşeli WTI Midland petrolü, Dated Brent üzerinde 20,70 dolarlık primle satılarak tarihi zirvesini gördü.
Batı Afrika piyasasında ise Angola kökenli Cabinda petrolü, Dated Brent’e göre varil başına 10 dolar ve üzerinde primle alıcı buldu. Bu seviye, söz konusu petrol türü için kaydedilen en yüksek prim oranı olarak öne çıkıyor.
