İngiliz istihbaratına ait 1996 tarihli gizli belgelerin, NATO’nun doğuya genişlemesinin Rusya ile olası bir savaşa yol açabileceği senaryoları içerdiği ve bu ihtimalin dönemin analizlerinde açık şekilde değerlendirildiği bildirildi.
YDH- İngiliz araştırmacı gazetecilik portalı Declassified UK'in bildirdiğine göre, daha önce gizli tutulan İngiliz hükümet belgeleri, Birleşik Krallık Savunma Bakanlığı'nın NATO'nun yeni üyeleri kabul etmesinin Rusya ile savaşa yol açabileceğini bildiğini ortaya koyuyor.
1996'dan Savaş senaryoları: Baltık üyeliği ve Rusya tehdidi
Declassified UK'in aktardığına göre, "Birleşik Krallık Savunma İstihbaratı (UK Defence Intelligence) 1996 yılında bir NATO genişleme çalışması hazırladı ve bu çalışmada, Orta vedoğu Avrupa ülkelerinin NATO'ya katılmasının ardından Rusya ile savaşın öngörüldüğü senaryolar üretildi."
Ulusal Arşivler'de bulunan bu gizliliği kaldırılmış hükümet dosyaları, NATO'nun genişlemesinin Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesine çok az açıklama getirdiği veya hiç açıklama getirmediği yönündeki anlayışa meydan okuyor.
Ağustos 1996'da hazırlanan bir senaryo, "Baltık ülkelerinin üyeliğinin sonuçlarını" ele alıyordu. Bu belgede, Estonya, Letonya ve Litvanya'nın NATO'ya katıldığı varsayılarak, "NATO antlaşmasının 5. Maddesi uyarınca bir operasyona yol açacak olası senaryolar" inceleniyordu. (5. Madde, NATO üyelerinin saldırıya uğramaları halinde birbirlerinin savunmasına koşma taahhüdünü içerir.)
Senaryoda, üç ülkenin "bir saldırganla karşı karşıya kalacağı" ve bu saldırganın açıkça Rusya olduğu belirtiliyordu.
Savunma İstihbaratı'nın Rusya varsayımı
Declassified UK'in haberine göre, Savunma İstihbaratı şu varsayımda bulunmuştu: "Rusya, Baltık ülkelerinin NATO üyeliğine şiddetle karşı çıkmakta ve kendi güvenliğini, sınırlarındaki düşman bir askeri ittifaka karşı korumak için misilleme tehdidinde bulunmaktadır."
Aynı senaryoda ayrıca, "Üç Baltık ülkesine yönelik temel tehdidin, Baltıklar üzerinde Rus otoritesini yeniden tesis etmeye niyetli bir rövanşist Rus hükümeti olduğu" kaydediliyordu. Bunun nedeni "ya NATO üyeliği ya da Rusya'nın sınırları boyunca güç ve nüfuzunu yeniden kurma çabasının bir parçası" olarak tanımlanıyordu.
Belgede ayrıca Rusya'nın "dil/kültür/insan hakları gerekçeleriyle zulüm iddiasında bulunarak Estonya'daki Rus azınlık arasında hoşnutsuzluk çıkardığı" senaryosu da yer alıyordu.
Moskova'nın "doğu Estonya'nın büyük bölümünü Rus toprağı olarak talep edebileceği, bunları güç kullanarak ilhak etmekle tehdit edebileceği ve Estonya'ya tüm enerji ihracatını kesebileceği" ekleniyordu.
Declassified UK, bu senaryonun Rusya'nın 2014 sonrası Ukrayna politikasını yansıttığına dikkat çekiyor: Bu politika, ülkenin doğu Donbas bölgesindeki Rusça konuşan toplulukları "korumayı" amaçlamış ve ardından 2022'de ilhak edildiklerini duyurmuştu.
Diğer savaş senaryoları: RBU ekseni ve Macaristan'a saldırı
Declassified UK'in bildirdiğine göre, İngiliz dosyalarında Rusya'nın saldırgan olarak görüldüğü başka savaş senaryoları da yer alıyor.
Ağustos 1996'da hazırlanan başka bir senaryoda, Çek Cumhuriyeti, Macaristan ve Slovenya'nın NATO üyesi olduğu ve Rusya, Belarus ve Ukrayna'dan oluşan bir güç bloğunun (belgede RBU olarak anılıyor) ortaya çıktığı varsayılıyordu.
Savunma İstihbaratı senaryoda şu ifadeye yer verdi: "NATO'nun genişlemesi RBU ekseni tarafından son derece sevilmeyen bir durumdur."
RBU daha sonra NATO öncesi sınırlara dönülmesi ya da "NATO ile RBU sınırı arasında bir tampon bölge ihtiyacı" talebinde bulunuyor. Batı bu talepleri reddettiğinde, "Baltık ülkelerine karşı büyük çaplı bir hava indirme saldırısı başlatılıyor" ve Polonya'nın Gdansk kentine "büyük bir hava saldırısı düzenleniyor".
Senaryoda ayrıca, iki mekanize RBU tümeninin Ukrayna'dan Vistula nehrine doğru ilerlediği ve başka bir kuvvetin Macaristan'daki Budapeşte'ye yürüdüğü öngörülüyor.
Belgeye göre, "Diplomatik olarak, RBU koalisyon hükümeti, meşru çıkar alanlarının 'saldırgan NATO genişlemesi' tarafından doğrudan tehdit edildiğini ve bir tampon bölge oluşturulması dışında başka bir niyetlerinin olmadığını belirtiyor."
Romanya'nın üyeliği ve Doğu Avrupa genişlemesi
Declassified UK'in aktardığı bir diğer savaş senaryosu ise Romanya'nın 2000 yılına kadar Polonya, Çek Cumhuriyeti ve Macaristan'la birlikte NATO'ya katılmasının sonuçlarını ele alıyor.
Senaryo, bir Rus tehdidi karşısında NATO'nun "5. Madde operasyonu kapsamında takviye kuvvet gönderme kabiliyetini" sorguluyor.
Savunma Bakanlığı'nın varsayımı şöyleydi: "Rusya'da milliyetçi bir hükümet işbaşına geliyor ve sınırları boyunca ve ötesinde Rus gücünü ve nüfuzunu yeniden tesis etme politikasına girişiyor."
Haberde hatırlatıldığı üzere, Çek Cumhuriyeti, Macaristan ve Polonya 1999'da NATO'ya katıldı; Romanya ve Slovakya ise 2004'te üye oldu.
