İran’ın düşük maliyetli İHA’larının ABD’nin pahalı savunma sistemlerini zorladığı, maliyet dengesini ABD aleyhine çevirdiği ve savunma doktrinindeki sorunlarla birlikte stok endişelerini artırdığı belirtildi.
YDH- New York Times (NYT), İran ile yaşanan savaşın ABD açısından en önemli sonuçlarından birinin, İran’ın “beklenenden daha yetenekli bir rakip” olduğunu ortaya koyması olduğunu bildirdi.
Haberde, İran’ın “yalnızca savunmada değil, aynı zamanda saldırı kapasitesinde de aktif bir rol üstlendiği” ve bunun ABD ile bölgesel müttefiklerini “savaş alanında ucuz insansız hava araçlarının yükselişiyle yüzleşmeye zorladığı” belirtildi.
“35 bin dolarlık İHA’lar savaşın dengelerini değiştiriyor”
NYT, İran tarafından kullanılan insansız hava araçlarının ticari sınıf teknolojilerle üretildiğini ve yaklaşık “35.000 dolar maliyetle” sahaya sürüldüğünü aktardı.
Haberde, bu maliyetin, bu İHA’ları düşürmek için kullanılan bazı yüksek teknoloji füze önleme sistemlerinin maliyetinin yalnızca küçük bir kısmına denk geldiği ifade edildi.
NYT, Ukrayna savaşının da ucuz İHA’ların savaş doktrinini değiştirdiğini hatırlatarak, İran’ın bu durumdan yararlanarak ABD savunma yatırımlarındaki “boşluğu kullandığını” yazdı.
Pentagon’un yıllardır süren ama ölçeklenemeyen İHA tehdidi
NYT’ye göre, İHA’lara karşı koymak yıllardır Pentagon’un öncelikleri arasında yer alıyor.
Eski Pentagon yetkilisi Michael C. Horowitz, NYT’ye yaptığı değerlendirmede, “İHA tehdidine karşı çözüm geliştirmek uzun süredir gündemde, ancak bunu ölçeklendirmek için yeterli itici güç oluşmadı” ifadelerini kullandı.
Savaşın maliyeti: İlk günlerde milyarlarca dolar
NYT, savaşın yalnızca ilk altı gününde ABD’nin “11,3 milyar dolar harcadığını” bildirdi.
Haberde, Amerikan Enterprise Institute’un tahminlerine göre toplam maliyetin “25 ila 35 milyar dolar arasında” olabileceği aktarıldı.
Ayrıca, füze önleyici sistemlerin bu maliyetin en büyük kısmını oluşturduğu ve birçok savunma uzmanının “stokların kritik seviyeye düşmüş olabileceğinden endişe ettiği” belirtildi.
İHA’lara karşı savunma zinciri: havadan karaya karmaşık yapı
NYT, ideal senaryoda erken uyarı uçaklarının İHA’ları yüzlerce mil öteden tespit ettiğini ve ardından F-16 savaş uçaklarının devreye girdiğini yazdı.
F-16’ların “Advanced Precision Kill Weapon System (APKWS) II” roketleriyle İHA’ları yaklaşık altı mil mesafeden vurabildiği aktarıldı.
Ancak NYT, İran’ın erken uyarı uçaklarını da hedef alarak bu sistemi zayıflatmaya çalıştığını ve bunun ABD’nin tespit kapasitesini düşürdüğünü belirtti.
Yer tabanlı sistemlerin sınırları
NYT, yer tabanlı radar sistemlerinin düşük irtifalı İHA’ları tespit etmede zorlandığını, bunun nedeninin Dünya’nın eğriliği olduğunu yazdı.
ABD ve müttefiklerinin kısa menzilli savunma sistemlerinden biri olan “Coyote” sisteminin yaklaşık “9 mil” mesafeye kadar etkili olduğu ifade edildi.
Fakat NYT, bu sistemin sayısının sınırlı olduğunu ve bazı dönemlerde farklı üsler arasında sürekli taşındığını aktardı.
“Eski savaş doktrinleri yeni tehditlere uyum sağlayamadı”
Haberde, ABD’nin uzun menzilli savunma sistemlerinin çoğunun uçak ve balistik füzelere göre tasarlandığı, ancak İHA sürülerine karşı uygun olmadığı belirtildi.
Bir donanma destroyerinin radar sisteminin İHA’ları 30 mil öteden tespit edebildiği ve SM-2 füzeleriyle vurabildiği, ancak her hedef için en az iki füze kullanıldığı ifade edildi.
İran’ın Şahit-136 stratejisi
NYT, İran’ın Şahit-136 tipi İHA’ları düşük maliyetle ve çoklu şekilde fırlattığını yazdı.
Bu İHA’ların yaklaşık “1.500 mil menzile” sahip olduğu ve Ortadoğu’nun büyük bölümünü kapsayacak şekilde programlandığı belirtildi.
Horowitz, NYT’ye yaptığı değerlendirmede şu ifadeyi kullandı:
“Düşük maliyetli hassas saldırı kategorisi, Amerikan hava savunma sistemlerinin geliştirildiği dönemde mevcut değildi.”
Patriot sistemi ve maliyet dengesi
NYT, ABD’nin standart hava savunma sistemi olan Patriot’un İHA’ları yaklaşık “27 mil” mesafeden vurabildiğini bildirdi.
Ancak bu sistemde de her hedef için en az iki füze kullanıldığı ve bunun yüksek maliyet oluşturduğu aktarıldı.
CNAS uzmanı Stacie Pettyjohn, NYT’ye yaptığı açıklamada, “daha uzun menzilli sistemlerin öncelikli kullanıldığını ancak bunların en pahalı seçenekler olduğunu” söyledi.
Pahalı savunma, stratejik hedefler
NYT, bazı durumlarda pahalı savunmanın ekonomik olarak gerekli olabileceğini belirtti.
Haberde, Katar’daki yaklaşık “1,1 milyar dolarlık radar sistemi” ve Ürdün’deki “500 milyon dolarlık hava savunma sensörünün” saldırılarda zarar gördüğü aktarıldı.
Son savunma hattı: C-RAM ve yapay zekâ sistemleri
NYT, son savunma katmanı olarak kullanılan Centurion C-RAM sisteminin, İHA hedefe çok yaklaştığında devreye girerek hızlı ateş açtığını yazdı.
Fakat sistemin kısa menzili nedeniyle “son çare” olarak kullanıldığı belirtildi.
Haberde ayrıca, yapay zekâ destekli önleyici İHA sistemlerinin geliştirildiği ifade edildi. Eric Schmidt tarafından kurulan şirketin, Ukrayna’daki savaş deneyimlerinden yararlanarak “Merops Surveyor” sistemini geliştirdiği aktarıldı.
ABD’nin Ortadoğu’ya binlerce Merops sistemi gönderdiği ancak bunların sahada kullanım durumunun net olmadığı belirtildi.
Lazer silahlar ve başarısız denemeler
NYT, Pentagon’un 2024 mali yılında yönlendirilmiş enerji silahlarına bir milyar dolardan fazla yatırım yaptığını bildirdi.
Bu sistemlerin hedef başına yaklaşık “3 dolar maliyet” sunduğu ve 12 mil menzile sahip olduğu ancak henüz sahada kullanılmadığı ifade edildi.
Asıl endişe: Mühimmatın tükenmesi
CSIS uzmanı Tom Karako, NYT’ye yaptığı açıklamada en büyük riskin maliyet değil stokların tükenmesi olduğunu söyledi:
“Beni korkutan şey, bu sistemlerin tükenmesi. Bunları satın alamamak değil, yenisini üretemeden önce bitmesi.”
