CBS News: ABD-İran savaşı sadece akaryakıtı değil tüm tüketim ürünlerini vuruyor

YDH- ABD ve İran arasında patlak veren savaşın etkileri sadece akaryakıt fiyatlarıyla sınırlı kalmıyor; petrolden elde edilen binlerce tüketici ürününde ciddi fiyat artışları yaşanıyor.

Ortadoğu’dan gelen petrol sevkiyatının kısıtlanması, pelüş oyuncaklardan tıbbi malzemelere kadar geniş bir yelpazedeki ürün grubunu baskı altına alıyor.

Florida merkezli oyuncak üreticisi Aleni Brands’in CEO’su Ricardo Venegas, petrol türevi sentetik lifler olan polyester ve akrilik maliyetlerinin, savaşın üçüncü haftasında %10'dan %15'e kadar yükseldiğini ifade etti.

Venegas, bir oyuncağın fiyatı ile petrol fiyatı arasındaki doğrudan ilişkinin, sistemin ne kadar derinlerine işlediğini kanıtladığını dile getirdi.

 

Altı binden fazla tüketici ürünü risk altında

ABD Enerji Bakanlığı verilerine göre, petrol ve doğal gazdan elde edilen petrokimyasallar, 6 binden fazla tüketici ürününün üretiminde temel bileşen olarak kullanılıyor.

Bu ürünler arasında bilgisayar klavyeleri, rujlar, tenis raketleri, pijama takımları, yumuşak kontakt lensler, deterjanlar, ayakkabılar, diş protezleri ve naylon gitar telleri gibi gündelik eşyalar yer alıyor.

Savaş aynı zamanda yarı iletken çipler ve tıbbi ekipmanlar için kritik öneme sahip olan dünya helyum ve alüminyum tedarikini de tehdit ediyor.

Çatışma bölgesinin dışındaki insanlar için en somut etki artan benzin fiyatları olurken, havayolu şirketlerinin yükselen yakıt maliyetleri nedeniyle bilet fiyatlarına ve ek ücretlere zam yaptığı gözlemleniyor.

 

Petrol fiyatlarındaki artışın piyasa yansımaları

Ham petrol sadece yakıt olarak rafine edilmekle kalmıyor; plastik ve kauçuktan yapılan ürünlerin çoğunda bulunan kimyasallara, mumlara ve karışımlara dönüştürülüyor.

Küresel petrol arzındaki aksamalar sekizinci haftasına girerken, 23 Nisan 2026 itibarıyla ABD genelinde ortalama benzin fiyatı galon başına 4,03 dolara ulaşarak geçen yılın 0,86 dolar üzerine çıktı.

Columbia Üniversitesi İşletme Fakültesi’nden iklim ekonomisti Gernot Wagner, küresel petrol tüketiminin %15’inin yakıt dışı tüketici ürünlerine gittiğine dikkat çekti.

Uzmanlar, petrolün varil başına 90 doların üzerinde kalmaya devam etmesi durumunda, tüm tedarik ağındaki maliyet baskılarının daha da hızlanacağını öngörüyor.

 

Ayakkabı ve hazır giyim sektöründe maliyet baskısı

Amerikan Ayak Giyim Distribütörleri ve Perakendecileri Derneği (FDRA), sentetik ayakkabı materyallerinin yaklaşık %70’inin petrokimya tabanlı olduğunu ve bu maliyetlerin %30’unun doğrudan petrol fiyatlarındaki dalgalanmalara bağlı olduğunu bildirdi.

Yapılan analizler, artan petrol fiyatlarının yaz sonu ve sonbahar aylarında ayakkabı fiyatlarına %1,5 ile %3 arasında ek bir zam olarak yansıyabileceğini öngörüyor.

Amerikan Hazır Giyim ve Ayakkabı Derneği Başkan Yardımcısı Nate Herman, polyester tekstilinde kullanılan malzemelerin kilogram fiyatının, ABD ve İsrail’in İran’a saldırmasından önceki 90 sent seviyesinden 1,33 dolara yükseldiğini belirtti.

Bu durumun, her bir giysinin üretim maliyetini ortalama 10 ile 15 sent artırdığı ifade ediliyor.

 

Üreticilerin tüketiciyi koruma çabaları

Bazı işletmeler, yükselen maliyetleri dengelemek için stratejik hamleler yapıyor.

Taşınabilir duş başlığı ve banyo aparatları satan Rinseroo’nun kurucusu Lisa Lane, ham madde fiyatlarındaki %30'luk artış beklentisi nedeniyle Çin’den yaptığı aylık siparişi üç katına çıkararak stok yapma yoluna gitti.

Lane, ürün bileşenlerinde polivinil klorür (PVC) gibi petrol türevlerinin bulunduğunu ve müşteri sadakatini korumak için fiyat artışlarını şimdilik ertelemeye çalıştığını kaydetti.

Diğer yandan, pansuman ve bandaj gibi tıbbi bakım ürünleri üreten Gentell’in CEO’su David Navazio, ürünlerdeki yapıştırıcıların petrokimyasallara dayandığını ve maliyetlerinin %20 arttığını belirterek, önümüzdeki haftalarda fiyatlara %15 zam yapacaklarını duyurdu.

Navazio, geçmiş tecrübelerine dayanarak, ham madde fiyatlarının savaş sona erse bile nadiren eski seviyesine düştüğünü sözlerine ekledi.