Abdullah Faruk ve John Mcevoy, Declassified mecrasında, Birleşik Krallık hükümetinin Ortadoğu’daki çatışmalarda üstlendiği gizli istihbarat rolünü uydu verileriyle mercek altına aldı.
YDH- Yazarlar Abdullah Faruk ve John Mcevoy, Declassified platformunda kaleme aldıkları kapsamlı analizde, Birleşik Krallık hükümetinin ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonlarında üstlendiği gizli rolü gün yüzüne çıkardı.
Faruk ve Mcevoy, uydu verilerine dayandırdıkları araştırmada, Londra yönetiminin "savunma" odaklı resmi söyleminin aksine, Britanya’nın askeri varlığının Ortadoğu’daki "yasa dışı savaşın" istihbarat ayağında kritik bir işlev gördüğünü savunuyor.
İran üzerinde %300’lük hareketlilik
Analizde, Britanya Savunma Bakanlığı’nın (MoD) Ağustos 2024'te fırlattığı ve 90 cm çözünürlüğe sahip ilk yer gözlem uydusu Tyche’nin rotası mercek altına alınıyor. Yazarlar, Savunma Bakanlığı'nın uydunun rotasının sabit olduğu yönündeki açıklamalarına rağmen, yörünge verilerinin (TLE) tam tersi bir tablo çizdiğini ifade ediyor.
• Geçiş Sayısındaki Patlama: Geçen yılın Nisan ayında İran üzerinden 12 kez geçen uydunun, Haziran ayındaki çatışmalar öncesinde bu sayıyı 50’ye çıkardığı, Aralık ayında ise 69 geçişle tarihi zirveye ulaştığı belirtiliyor.
• Nokta Atışı Gözlem: Yapılan teknik analizde, Tyche’nin İran’daki Amand füze üssü, Tahran’daki Hava Savunma Komutanlığı ve Parçin askeri kompleksi gibi stratejik noktaların üzerinden, bu bölgeler ABD veya İsrail tarafından vurulmadan hemen önce geçtiği savunuluyor.
Yazarlar, elde edilen bulguları şu çarpıcı ifadeyle özetliyor:
"Elde edilen bu veriler, Britanya’nın istihbarat sahasında bakanların itiraf ettiğinden çok daha faal bir rol oynadığını kanıtlıyor."
'Sessiz' onay
Faruk ve Mcevoy, Britanyalı bakanların kamuoyuna karşı takındığı "ketum" tavra dikkat çekiyor.
Savunma Bakanı Al Carns’ın veri paylaşımı sorularını yanıtsız bıraktığını belirten yazarlar, buna karşılık diğer Bakan John Healey’nin "Uzay Komutanlığı'nın İran’ın füze faaliyetlerini günlük olarak izlediği" yönündeki dolaylı itirafına vurgu yapıyor.
Analizde, bu casusluk faaliyetlerinin boyutunun sadece gözlemle sınırlı kalmadığı; Palantir gibi teknoloji şirketlerinin yapay zeka uygulamalarıyla görüntüleri analiz ederek sahadaki karar mekanizmalarını hızlandırdığı savunuluyor.
Yazarlar, Parlamento Savunma Komitesi'nin kapalı bildirisinde yer alan şu tespiti aktarıyor:
"Uluslararası kamuoyuna sunulan siyasi söylemler ile Birleşik Krallık'ın ABD ve bölge ortaklarına verdiği gerçek destek arasında derin bir uçurum var."
'Uzay egemenliği' çıkmazı
Makalede, Britanya’nın istihbarat kapasitesini artırma çabalarının ciddi bir bağımlılık krizini de beraberinde getirdiği savunuluyor.
Yazarlar, Tyche uydusunun SpaceX tarafından fırlatılmasına ve gelecekte planlanan Juno, Oberon gibi uyduların da yine Elon Musk’ın şirketine muhtaç olmasına dikkat çekiyor.
Faruk ve Mcevoy, Elon Musk’ın İngiliz hükümetiyle yaşadığı çalkantılı ilişkilerin ve aşırı sağcı gruplara yakınlığının Whitehall koridorlarında endişe yarattığını ifade ediyor.
Yazarlar, 2025 tarihli parlamento raporuna dayanarak, SpaceX’e olan bu mutlak bağımlılığın Britanya’nın "uzay egemenliği" iddiasını sarsan bir risk teşkil ettiğini savunuyor.
Küresel uydu savaşları
Analizin son bölümünde, İran’daki çatışmaların sadece karada değil, uydu verileri üzerinde de bir sansür savaşına dönüştüğü aktarılıyor.
Yazarlar, ABD hükümetinin ticari uydu şirketlerine baskı yaparak bölgedeki askeri kayıpların görüntülenmesini engellemeye çalıştığını savunurken; Çin ve Rusya’nın da İran’a uydu desteği sağlayarak Batı karşısında "savaş ortaklığı" kurduğunu ileri sürüyor.
Financial Times’ın haberine göre, İranlı komutanlar bu uyduları, saldırılarını yönlendirmeden önce stratejik ABD askeri bölgelerini izlemek amacıyla kullandı.
Faruk ve Mcevoy’a göre Britanya, bu devasa teknolojik savaşın tam kalbinde, müttefiklerini yatıştırmak ve operasyonel kapasiteyi artırmak için sessiz ama derin bir mesai yürütüyor.
