İsrail Maliye Bakanlığı, savaş maliyetlerinin 400 milyar şekle dayandığını ve dokuz bakanlığın toplamına eşdeğer bir faiz yüküyle karşı karşıya kalındığını bildirdi.
YDH- İsrail Maliye Bakanlığı Bütçe Dairesi Başkan Yardımcısı Tamir Levi-Bona, ülke ekonomisinin sağlam temellerini kaybettiğini ve "mali güvenlik kemerinin" artık mevcut olmadığını ilan etti.
Globes ekonomi sitesinin aktardığına göre, Reichman Üniversitesi’ndeki Aharon Ekonomi Politikası Enstitüsü Konferansı'nda konuşan Levi-Bona, İsrail ekonomisinin son üç yılda geçirdiği yıkıcı dönüşümü verilerle ortaya koydu.
Levi-Bona, borç-GSYİH oranını düşürmek için on yıl boyunca verilen çabaların son üç yılda boşa gittiğini ve kredi notunun düştüğü bir döneme girildiğini vurguladı.
Mali dengelerde keskin sapma ve üçlü ikilem
Levi-Bona, geçmişte borç faiz oranlarını düşüren ve kamu harcamalarını artırırken güvenliği koruyabilen bir ekonomik yapının artık tamamen altüst olduğunu belirtti.
Politika yapıcıların bugün "borç, yaşam standartları ve güvenlik harcamaları" arasında seçim yapmak zorunda kaldığı üçlü bir ikilemle karşı karşıya olduğunu ifade eden yetkili, ulusal borcun azaltılmasından vazgeçilmemesi gerektiğini hatırlattı.
.png)
Savaştan kaynaklanan borcun 358 milyar şekele ulaştığını kaydeden Levi-Bona’nın aksine, İsrail Merkez Bankası Başkanı Amir Yaron’un savaş maliyeti tahminini 405 milyar şekel olarak açıklaması, hesaplamalardaki belirsizliği ve emlak vergisi gibi kalemlerin yarattığı mali yükü gözler önüne serdi.
Güvenlik ağı kaybı ve duvara toslama riski
İsrail’in finansal güvenlik ağını kaybettiğini dile getiren Levi-Bona, borç-GSYİH oranının hızla yüzde 60’tan yüzde 70’e çıkmasının mevcut güvenlik marjlarını tükettiğini söyledi.
Piyasalardan alınan 20 yıllık güven kredisinin bu savaşı finanse etmeye yettiğini ancak bir sonraki olası krizde borç oranının yüzde 80’lere sıçraması durumunda piyasalarda keskin dalgalanmaların yaşanabileceğini uyardı.
.png)
"Böyle bir durumda ekonomi duvara toslayabilir" diyen Levi-Bona, ülkenin ihtiyaç duyduğu borcu sağlayamamasının ekonomiyi yönetilemez hale getireceği konusunda yetkilileri uyardı.
Dokuz bakanlığın bütçesine eşdeğer faiz yükü
Son yıllarda artan faiz maliyetlerinin 20 milyar şekeli aştığını belirten yetkili, bu meblağın Ekonomi, Çalışma, Dışişleri, Kültür, Bilim, Tarım, Göç, Turizm ve İletişim gibi dokuz ayrı bakanlığın toplam bütçesine denk geldiğine dikkat çekti.
Toplam borç ödemelerinin 60 milyar şekeli geçtiği bilgisini veren Levi-Bona, savaş dönemindeki vergi artışlarının yaşam standartlarını GSYİH'nin yüzde 1,5'i oranında düşürdüğünü belirtti.
OECD ülkeleri arasında kişi başına düşen GSYİH payında on ikinci sıradan yaşam maliyeti ve savaşın etkisiyle yirmi dördüncü sıraya gerilediklerini açıklayan Levi-Bona, ekonomik verilerin ciddiyetini koruduğunu ifade etti.
"Şok ekonomisi" ve güvenlik bütçesinde kesinti zorunluluğu
Borcun azaltılması ve yaşam standardının korunması için güvenlik bütçesinde kesintiye gitmenin kaçınılmaz olduğunu savunan Levi-Bona, güvenlik harcamalarının savaş öncesine göre yüzde 130 artarak 143 milyar şekele ulaştığını vurguladı.
2027 bütçesi hazırlanırken güvenlik teşkilatının devasa talepleriyle karşılaşılacağını öngören yetkili, İsrail’in tıpkı 1973 Ekim Savaşı sonrasında olduğu gibi, ekonomik ihtiyaçların şoklara göre belirlendiği bir "şok ekonomisi" modeline geçmek zorunda kalabileceğini belirtti.
