Yemenli tarafların, BM gözetiminde Amman’da yürütülen görüşmeler sonucunda 1728 esirin karşılıklı olarak serbest bırakılması konusunda anlaşmaya vardığı bildirildi.
YDH-Üç ay süren gerilim ve müzakerelerin ardından Yemenli tarafların, Birleşmiş Milletler (BM) himayesinde Amman’da yapılan görüşmelerde 1728 esirin karşılıklı olarak serbest bırakılması konusunda anlaşmaya vardığı belirtildi.
Serbest bırakılacaklar arasında 7 Suudi ve 20 Sudanlı esirin de bulunduğu ifade edildi.
Anlaşmanın, BM’nin “yol haritası” kapsamında değil, 24 Aralık’ta imzalanan Maskat görüşmelerindeki esirler konusundaki mutabakata dayandığı aktarıldı.
Bu mutabakatın, Aralık 2018 ortasında taraflar arasında imzalanan Stockholm Anlaşması’nın uygulanma mekanizmalarının bir parçası olduğu kaydedildi. Ancak anlaşmanın uygulanma yöntemi ve zamanlamasına ilişkin belirsizliklerin sürdüğü belirtildi.
Sanaa’dan “herkes karşılığında herkes” vurgusu
Sanaa’daki yönetimin başındaki Yüksek Siyasi Konsey Başkanı Mehdi el-Meşat’ın anlaşmayı memnuniyetle karşıladığı bildirildi.
El-Meşat’ın Yemen haber ajansı SABA’ya yaptığı açıklamada, konseyin bu insani dosyanın tamamen sonuçlandırılması için gerekli tüm kolaylıkların sağlanması talimatı verdiği ve bunun “herkes karşılığında herkes” prensibiyle yürütülmesi gerektiğini vurguladığı aktarıldı.
Esir değişiminin detayları
Sanaa’daki Esirler Komitesi Başkanı Abdülkadir el-Murtaza, X platformunda yaptığı açıklamada anlaşmanın şu unsurları içerdiğini belirtti: 7 Suudi esirin serbest bırakılması, 20 Sudanlı esirin serbest bırakılması, Yemen’deki koalisyon güçlerine bağlı yaklaşık 580 kişinin serbest bırakılması ve buna karşılık Sanaa yönetimine bağlı yaklaşık 1100 esirin serbest bırakılması.
El-Murtaza, Uluslararası Kızılhaç Komitesi’nin süreci gerekli prosedürlere göre yürüteceğini ifade etti.
Uygulama için “kaybolan dosya”: Muhammed Kahtan
Aden’deki hükümete yakın kaynaklar ise anlaşmanın uygulanmasının, Yemenli tarafların oluşturacağı bir soruşturma komisyonunun sonuçlarına bağlı olduğunu belirtti. Bu komisyona Uluslararası Kızılhaç’ın da tarafsız gözlemci olarak katılacağı aktarıldı.
Soruşturmanın, Islah Partisi liderlerinden Muhammed Kahtan’ın akıbetinin belirlenmesine odaklanacağı ifade edildi. Bu sürecin, esir takasının başlamasından önce tamamlanması gerektiği bildirildi.
Gözlemcilere göre bu madde, özellikle Marib’deki esir dosyasında sürecin tıkanmasına yol açabilecek bir unsur olarak değerlendiriliyor.
Üç aşamalı uygulama planı
Taraflar arasında, BM Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg’in de katılımıyla imzalanan anlaşmanın üç aşamada uygulanacağı aktarıldı:
Birinci aşama, tüm taraflardan 1728 esirin ilk etapta serbest bırakılması. İkinci aşama, Kızılhaç’ın katılımıyla ortak komitelerin kurulması ve sahaya inerek tutukluların tespit edilmesi, ardından serbest bırakılmaları. Üçüncü aşama ise ceset ve kalıntıların çıkarılması için özel komiteler kurulması ve sürecin insani ve hukuki çerçevede yürütülmesi.
Esirlerin dağılımı
Anlaşmaya göre, 27 koalisyon esiri karşılığında 245 Sanaa esiri, Marib ve Taiz cephelerinde 363 koalisyon yanlısı esir karşılığında 450 Sanaa esiri, Aden’de 160 esir karşılığında 201 Sanaa esiri, batı kıyısında 95 koalisyon unsuru karşılığında 186 Sanaa’ya bağlı savaşçı.
BM ve Kızılhaç’tan açıklama
BM Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg, anlaşmanın ciddi ve sürekli müzakerelerin işe yaradığını gösterdiğini belirtti. Tarafların diyaloğa katılımının insani önceliklerin karşılanmasına ve barış sürecine güven inşa edilmesine katkı sağlayacağını ifade etti.
Uluslararası Kızılhaç Komitesi ise anlaşmayı memnuniyetle karşıladığını, bunun esirlerin serbest bırakılması ve ailelerin yeniden bir araya gelmesi açısından önemli bir adım olduğunu belirtti.
Komite ayrıca, tüm esirlere sınırsız ve tam erişim sağlanması gerektiğini vurgulayarak, bireysel görüşmeler yapılmasının zorunlu olduğunu ve sürecin güvenli ve insan onuruna uygun şekilde yürütülmesi gerektiğini kaydetti.
