İran savaşı sonrası artan enerji ve gıda fiyatları ABD’de enflasyonu yükseltti. Bu durum hane halkı gelirlerini zorlayarak geçim krizini derinleştirdi ve gıda yardımı taleplerini artırdı.
YDH- Los Angeles kentinde geçtiğimiz çarşamba günü binlerce Amerikan ailesinin araçlarıyla saatler süren kuyruklarda gıda yardımı beklediği, savaş nedeniyle yaşanan fiyat artışlarının tarihi seviyelere ulaştığı bir atmosfer yaşandığı bildirildi.
ABD Başkanı Donald Trump ise ekonomik sıkıntıların kendisi açısından savaş politikalarını belirleyen bir faktör olmadığını söyledi.
“Amerikalıların ekonomik durumu benim için önemli değil”
Trump, Çin’e gitmek üzere uçağa binmeden önce gazetecilerin sorusuna verdiği yanıtta, Amerikan halkının ekonomik durumunun İran konusundaki kararlarını etkilemediğini açık şekilde ifade etti.
Trump şu ifadeleri kullandı: “Hiç ama hiç değil.”
Trump ayrıca, İran konusunda tek önceliğinin nükleer silah meselesi olduğunu vurgulayarak şunları söyledi: “İran’dan bahsederken önemli olan tek şey nükleer silaha sahip olmamasıdır. Amerikalıların mali durumunu düşünmüyorum. Kimseyi düşünmüyorum. Tek bir şeyi düşünüyorum: İran’ın nükleer silaha sahip olmasına izin veremeyiz. Beni motive eden tek şey bu.”
Ekonomik kriz derinleşiyor: Fiyatlar yükseliyor
Reuters/Ipsos tarafından yapılan bir ankete göre, Amerikalıların yaklaşık %63’ü, son dönemde artan yakıt fiyatları nedeniyle hane gelirlerinin olumsuz etkilendiği söylüyor.
ABD Çalışma Bakanlığı verilerine göre, tüketici fiyatlarının enerji maliyetleri nedeniyle geçtiğimiz ay yıllık bazda %3,8 arttığı ve bunun son üç yılın en yüksek artışı olduğu bildirildi.
Ekonomistler, yakıt fiyatlarındaki yükselişin ulaşım maliyetlerini artırarak gıda ve giyim gibi diğer sektörlere de yansıyabileceğini ifade etti.
Doğalgaz fiyatlarındaki artışın gübre maliyetlerini yükselttiği ve bunun gıda fiyatları üzerinde ek baskı oluşturduğu kaydedildi.
Benzin fiyatları ve günlük yaşam krizi
ABD Otomobil Birliği verilerine göre, ülkede benzin fiyatlarının galon başına ortalama 4,52 dolara yükseldiği, bu rakamın bir yıl önce 3,14 dolar olduğu ve savaş öncesine kıyasla yaklaşık %50 artış anlamına geldiği aktarıldı.
Los Angeles’ta yüzlerce aracın gıda yardımı almak için uzun kuyruklar oluşturduğu, organizatörlerin ise dağıtımın “stokların tükenmesi” nedeniyle erken sona erdiğini açıkladığı belirtildi.
ABD merkezli ABC News’in aktardığına göre, etkinliğin yaklaşık 2000 aileye yardım ulaştırmak amacıyla düzenlendiği ancak talebin karşılanamadığı ifade edildi.
Kuyrukta bekleyen bir kişinin şu sözleri aktarıldı: “İnsanlar gıda güvensizliği yaşıyor, işsizler ya da üç-dört işte birden çalışıyor.”
Bir diğer kişi ise şu ifadeleri kullandı: “Durum çok kötü. Fiyatlar çılgınca artıyor. Benzin dahil her şey pahalı.”
ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu verilerine göre, taze sebze fiyatları %11,5 arttı, domates fiyatları yaklaşık %39 yükseldi, deniz ürünleri fiyatları %6,2 arttı.
Trump’tan vergi ve gümrük hamleleri
Trump, uzun süredir benzin fiyatları düşerse maliyetlerin gerileyeceğini savunuyor ve bu kapsamda federal benzin vergisinin askıya alınmasına destek veriyor.
Bu verginin galon başına 18,4 sent benzin ve 24,4 sent dizel için uygulandığı, yılda 23 milyar dolardan fazla yol ve ulaşım projelerini finanse ettiği belirtildi.
Ayrıca, ABD yönetiminin sığır eti ithalatındaki gümrük vergilerini düşürme seçeneğini değerlendirdiği, ancak iç itirazlar nedeniyle bu kararın ertelendiği belirtildi.
Beyaz Saray’dan savunma: “Trump halka önem veriyor”
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Trump’ın Amerikan halkının ekonomik durumuna “büyük önem verdiğini” iddia etti.
Vance, vergi indirimlerinin bu yaklaşımın bir parçası olduğunu ileri sürdü.
Trump’ın ekonomik koşulları önemsemediğine ilişkin açıklaması, Demokratlar ve yerel yetkililer tarafından yoğun şekilde eleştirildi.
Sosyal medyada da Trump’ın halkın günlük yaşamından “kopuk” olduğu yönünde yorumlar yapıldı.
Ekonomik dayanıklılık tartışması
AFP’nin değerlendirmesine göre, ABD ekonomisi ticaret savaşları, enerji fiyatları ve jeopolitik gerilimlere rağmen direnç göstermeyi sürdürüyor. Ancak uzmanlar, bu şokların birikerek dünyanın en büyük ekonomisini giderek zayıflattığı uyarısında bulunuyor.
Ekonomist Claudia Som, ABD ekonomisinin enerji krizinin etkilerini henüz tam olarak hissetmediğini belirterek şunları söyledi: “Doğru, bir dayanıklılık var ama bu sonsuza kadar sürmeyecek.”
Som, enflasyonun tek başına ekonomiyi durdurmayacağını ancak benzin fiyatlarının düşmemesi halinde Trump’ın ciddi siyasi bedel ödeyebileceğini ve bunun Kasım ayındaki ara seçimleri etkileyebileceğini ifade etti.
Trump’ın popülaritesi düşüyor
Reuters/Ipsos anketine göre, Trump’ın onay oranı %36 seviyesine geriledi ve bu oran nisan sonundaki %34 seviyesine yakın. Trump’ın savaş öncesi %40 olan desteğinin de düşüş gösterdiği aktarıldı.
Ankete göre, Amerikalıların üçte ikisi, Trump’ın İran savaşı konusunda ABD’nin neden dahil olduğunu net şekilde açıklamadığını düşünüyor.
Savaşın siyasi etkileri büyüyor
Cumhuriyetçi Parti içinde de Trump’a yönelik baskıların arttığı, ekonomik maliyetlerin seçimlerde partiye zarar verebileceği yönünde endişeler bulunduğu aktarıldı.
Trump’ın İran’ın son ateşkes teklifini reddettiği ve mevcut ateşkesi “yoğun bakımda” olarak nitelendirdiği, bunun da savaşın uzama ihtimalini artırdığı ifade edildi.
