CNN’in uydu görüntülerine dayandırdığı analiz, ABD ve İsrail saldırılarının İran’ın yeraltı füze altyapısını kalıcı olarak devre dışı bırakamadığını ortaya koydu.
YDH- CNN'in pazartesi günü bildirdiğine göre, İran gömülü cephaneliklerini “hızla” ortaya çıkardı. Uzmanlar bu çabanın, savaş sırasında ABD-İsrail’in ülkeye yönelik "saldırılarının sınırlarını" gösterdiğini söylüyor.
Uzmanlara göre bu durum, savaş yeniden başlarsa İran’ın İsrail’e ve Ortadoğu’daki olası saldırıların çıkabileceği ülkeler genelinde “çok daha fazla” uzun menzilli füze fırlatma kapasitesine sahip olacağı anlamına geliyor.
CNN, haftalar boyunca ABD ve İsrail saldırılarının, İran’ın yeraltı füze tesislerine erişimini yolları yok ederek ve tünel girişlerini gömerek kısıtlamaya çalıştığını aktardı.
Buldozerler ve büyük saldırılar
Ancak Amerikan kanalının incelediği uydu görüntüleri, İran’ın bu pahalı saldırılara buldozer ve damperli kamyon gibi basit ekipmanlarla karşılık verdiğini ortaya koydu.
Uzmanlara göre bu durum, Tahran’ın füze kapasitesinin yalnızca tünel girişlerini hedef alarak yok edilemeyeceğini gösteriyor.
James Martin Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Çalışmaları Merkezi’nden İran’ın füze kabiliyetlerini analiz eden araştırmacı Sam Lair, savaşın yeniden başlaması halinde İran’ın “üretim durdurulmuş olsa bile, fırlatıcılar ve mürettebat olduğu sürece füze fırlatmaya devam edebileceğini” söyledi.
Lair “İranlıların elinde bulunan geniş füze stokuyla fırlatıcıların silahlandırılmasını engelleyecek hiçbir şey yok.” dedi.
18 yeraltı füze tesisi yeniden açıldı
Savaş sırasında İran’ın, tünel girişlerini büyük risk altında kazı yoluyla yeniden açmaya çalıştığı, ABD ve İsrail’in ise bu ekipmanları hedef aldığı belirtildi.
CNN’e göre, bu çalışmalar İran’ın savaş boyunca “daha düşük yoğunlukta” da olsa füze atışlarını sürdürmesini sağladı. Ateşkesten bu yana geçen yedi haftadan fazla sürede ise kazı çalışmaları hız kazandı.
CNN, İran’ın ABD ve İsrail tarafından vurulan 18 yeraltı füze tesisindeki 69 tünel girişinden 50’sini yeniden açtığını tespit etti.
Yollar yeniden yapıldı
İran’ın ayrıca, fırlatma rampalarının kullanmasını engellemek için bombalanan yollar dahil olmak üzere üslerin diğer bölümlerini de onardığı aktarıldı.
Uydu görüntülerine göre, bu çukurların neredeyse tamamı dolduruldu, iki noktada ise yollar yeniden asfaltlandı.
“ABD ordusu taktiksel başarılar elde etmede iyidir ve İran füze gücünü bastırmak bunun iyi bir örneğidir” iddiasında bulunan Lair, “Ancak bu durum gerçekçi stratejik hedefler ve ulaşılabilir bir zafer teorisiyle desteklenmezse stratejik bir başarısızlığa dönüşebilir” dedi.
Trump’ın hedefi ve yer altı sistemleri
ABD Başkanı Donald Trump’ın savaşın temel gerekçelerinden biri olarak İran’ın füze kapasitesini sık sık gündeme getirdiği, bu kapasitenin yok edilmesinin temel hedeflerden biri olduğu hatırlatıldı. Trump, mart ayında Truth Social paylaşımında “İran’ın füze kapasitesinin, fırlatma sistemlerinin ve bunlarla ilgili her şeyin tamamen zayıflatılması” hedefini savaşın beş amacından biri olarak sıralamıştı.
İran’ın 20 yılı aşkın süredir inşa ettiği yeraltı füze ağı, füzeleri ve fırlatıcıları “önemli ölçüde” koruma altına alıyor. Tesislerin bazıları yüzlerce metre kaya altında bulunduğu için ABD ve İsrail’in saldırı seçeneklerini sınırlıyor.
Bu nedenle savaşın ilk haftalarında hedef olarak tünel girişleri seçildi. CNN’ne göre, bu saldırılar, tünel girişlerinin çoğunu enkaz altında bıraktı ve tesislere giden yolları tahrip etti.
“Çok hazırlıklılar”
Uzmanlar İran’ın hâlâ yeraltı tesislerde yaklaşık 1.000 füze bulundurduğunu düşünse de ülkenin yerli üretim kapasitesi nedeniyle envanterin tam olarak ölçülemediğini belirtiyor.
Bu stokun büyük kısmının yer altında olduğu ve yüzey saldırılarından ciddi zarar görme ihtimalinin “düşük” olduğu ifade edildi.
Hamburg Üniversitesi’nden İran füze programı uzmanı Timur Kadyshev, “Onlar bu tür bir savaş için 20 yıldır hazırlanıyorlar. Çok hazırlıklılar.” dedi.
İran’ın düşük maliyetli toparlanması
İran’ın üsleri yeniden açmak için ekskavatör ve kamyon gibi ekipmanlar kullandığı, uydu görüntülerinde molozların temizlendiği ve çukurların doldurulduğu görüldü.
İsfahan dışındaki bir üsse yönelik saldırılarda tünel girişlerini kapatmak için çok sayıda mühimmat kullanıldığı, ancak İran’ın daha sonra bu girişleri yeniden açtığı aktarıldı.
Mayıs başındaki bir görüntüde, bir damperli kamyonun çukurları doldurduğu tespit edildi.
Nisan ortasında Humeyn yakınlarındaki bir başka tesiste en az 10 inşaat aracının bir girişin yeniden açılması için çalıştığı görüldü.
Üretim kapasitesi ve yeniden inşa
CNN, İran’ın füze üretim kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılmasının da “zor olabileceğini” aktardı. Geçen yılki “On İki Gün Savaşı” sırasında hedef alınan bazı tesislerin yeniden inşa edildiği belirtildi.
ABD istihbarat değerlendirmelerine göre İran, drone üretimini yeniden başlattı ve füze fırlatıcılarını ve üretim kapasitesini yeniden oluşturuyor.
Bir ABD’li yetkili CNN’e yaptığı değerlendirmede, “İran, istihbarat topluluğunun yeniden yapılanma için öngördüğü tüm takvimleri aştı.” dedi.
Kadyshev ise durumu şöyle değerlendirdi: “Bunu yapmak için çok sofistike ve pahalı silahlar kullanmanız gerekiyor; toparlanma ise çok düşük teknolojiyle, sadece buldozerlerle gerçekleşiyor.”
