İran ile ABD arasında şekillenen mutabakat, Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesini ve dondurulmuş İran varlıklarının kademeli olarak serbest bırakılmasını öngörüyor.
YDH- El-Ahbar gazetesinin haberine göre, İran'da ABD ile yürütülen müzakerelerin savaşı sona erdirecek bir mutabakatla sonuçlanabileceğine dair beklentiler güçlenirken, anlaşma taslağının nihai değerlendirme için İran Devrim Lideri Ayetullah Mücteba Hamenei'ye sunulduğu yönünde bilgiler dolaşıyor.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ülkesinin arabuluculuk yaptığı görüşmelerde "İran ile ABD arasındaki barış anlaşmasının üzerinde uzlaşılan nihai metnine ulaşıldığını" açıkladı. Şerif, sonraki adımların belirlenmesi için her iki tarafla da yakın temas halinde olduklarını söyledi.
İsviçre'nin olası imza törenine ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu duyurduğu, Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar'ın da arabuluculuk çabaları kapsamında Cenevre'ye gitmesinin beklendiği bildirildi.
Arakçi: Mutabakat her zamankinden daha yakın
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, "İslamabad Mutabakatı'nın her zamankinden daha yakın olduğunu" belirtti.
Arakçi, X platformunda yaptığı açıklamada medyadan anlaşmanın içeriğine ilişkin spekülasyonlardan kaçınmasını isterken, tüm ayrıntıların uygun zamanda kamuoyuyla paylaşılacağını söyledi.
ABD Başkanı Donald Trump'ın Arakçi'nin paylaşımını Truth Social hesabında yeniden yayımladığı belirtildi.
Trump'ın daha sonra Axios'a yaptığı açıklamada, İran medyasında yer alan anlaşma detaylarını eleştirdiği, Arakçi'nin açıklamasını ise "çok olumlu" olarak değerlendirdiği aktarıldı.
Reuters'ın dört kaynağa dayandırdığı habere göre ise Birleşik Arap Emirlikleri, İran'a ait dondurulmuş varlıklardan toplam 10 milyar doların serbest bırakılmasını kabul etti. Bu miktarın 3 milyar dolarından fazlasının halihazırda ödendiği öne sürüldü.
Haberde, anlaşmaya yakın iki farklı kaynağın İran'ın elde edeceği toplam kaynağın yaklaşık 20 milyar dolara ulaşabileceğini söylediği belirtildi.
14 maddelik mutabakat taslağı
Arakçi, ilk kez resmi olarak anlaşmanın bazı ayrıntılarını da paylaştı.
Buna göre mutabakat zaptı 14 maddeden oluşuyor ve henüz tamamlanmadığı için yeni maddeler eklenebilecek.
Arakçi, sürecin iki aşamalı olduğunu belirterek ilk aşamada Washington ile mutabakat zaptının imzalanacağını, ardından nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerin başlayacağını söyledi.
Nükleer program ve yaptırımlar konusunun ikinci aşamaya bırakıldığını belirten Arakçi, bu sürecin 60 gün süreceğini ifade etti.
İranlı bakan, mutabakatın "Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın sona erdiğini" ilan edeceğini söyledi.
Arakçi ayrıca karşı tarafın güç kullanmamayı taahhüt edeceğini, tarafların da birbirlerinin ulusal egemenliğine saygı göstereceğini kaydetti.
Mutabakatın dondurulmuş varlıklar, Hürmüz Boğazı, ablukanın kaldırılması ve nükleer dosyaya ilişkin çeşitli mekanizmaları da içerdiği belirtildi.
Arakçi, "İsrail olası anlaşmanın düşmanıdır" ifadesini kullanarak tehditlerin anlaşmaya ulaşılmasını zorlaştırabileceğini söyledi.
İran: Nükleer program değişmeyecek
İran Dışişleri Bakanlığı da yaptığı açıklamada anlaşmanın "son aşamaya" geldiğini ve temel başlıkların büyük bölümünde uzlaşı sağlandığını bildirdi.
İran resmi haber ajansı tarafından yayımlanan değerlendirmede ise ülkenin yeni bir nükleer taahhüt üstlenmeyeceği, mevcut barışçıl nükleer programın aynen korunacağı belirtildi.
Haberde, uranyum zenginleştirme hakkı ve zenginleştirilmiş materyallerin durumu gibi konuların mutabakatın imzalanmasından sonraki 60 günlük müzakere sürecine bırakıldığı ifade edildi.
Hürmüz Boğazı konusunda ise İran'ın yönetim yetkisinden taviz vermediği ve ABD'nin gelecekteki düzenlemelerde herhangi bir rol üstlenmeyeceği kaydedildi.
Ayrıca anlaşmanın temel hedefinin geçici ateşkes değil, Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın kalıcı biçimde sona erdirilmesi olduğu belirtildi.
Haberde ABD'nin de İsrail'i savaşı sona erdirmeye zorlamayı taahhüt ettiği öne sürüldü.
Muhafazakâr vekillerden soru işaretleri
Buna karşın İran içinde anlaşmaya yönelik bazı çekincelerin bulunduğu belirtildi.
Çoğunluğu muhafazakâr kanattan olan 59 milletvekilinin, Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ile Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhammed Bakır Zülkadr'e mektup göndererek ABD ile yürütülen temasların içeriğine ilişkin açıklama talep ettiği bildirildi.
Milletvekillerinin özellikle Hürmüz Boğazı ve Fars Körfezi üzerindeki İran egemenliği, dondurulmuş varlıkların koşulsuz serbest bırakılması, yeni yaptırımların engellenmesi, ABD güçlerinin bölgeden tamamen çekilmesi ve Lübnan ile Yemen'deki Direniş Ekseni’ne verilen desteğin geleceği konularında güvence istediği ifade edildi.
El-Ahbar'a göre, İran yönetimi ise müzakerelerde geçmiş deneyimlerden ders çıkardığını vurgulayarak, nihai kararın ancak anlaşma metni tamamlandıktan sonra verileceğini belirtiyor.
