Washington Post'un BM verilerine dayandırdığı habere göre, Trump yönetiminin dış yardımlardaki büyük kesintileri nedeniyle HIV öncesi koruma tedavisi alan kişi sayısı bir yılda yüzde 38 azaldı.
YDH - Donald Trump yönetiminin dış yardımlardaki büyük çaplı kesintileri, küresel HIV önleme çalışmalarında sert bir daralmaya yol açtı.
Washington Post'un (WP) Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Ortak Programı'nın (UNAIDS) verilerine dayandırdığı haberine göre, 2025 yılında HIV öncesi koruma tedavisi (PrEP) alan kişi sayısı bir önceki yıla kıyasla yüzde 38 azaldı. Bu veri 62 ülkeden derlenen bilgilere dayanıyor.
WP'nin aktardığına göre, doğum kontrol araçlarının dağıtımına yönelik programların finansmanı bazı durumlarda yüzde 90'ın üzerinde kesintiye uğradı.
ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) ile AIDS'le Mücadele için Başkanın Acil Planı (PEPFAR) programındaki yardım kesintileri, duraklamalar ve aksamalar, AIDS vakalarının büyük bölümünün yoğunlaştığı Sahraaltı Afrika'da halk sağlığı üzerinde ciddi sonuçlar doğurdu.
UNAIDS raporu aynı zamanda uzun vadeli bazı olumlu eğilimleri de ortaya koyuyor. Küresel yeni HIV enfeksiyonu sayısı 2010'da 2,1 milyon iken 2025'te 1,2 milyona, AIDS'e bağlı ölümler ise 1,3 milyondan 570 bine geriledi.
Ölüm sayısı son 30 yılın en düşük seviyesine indi. Ancak yaklaşık 9 milyon kişi hâlâ tedaviye erişemiyor. UNAIDS, önleme ve destek hizmetlerindeki kesintilerin kazanımlarda geriye gidişe yol açabileceği uyarısında bulundu.
Dünya genelinde HIV ile yaşayan 40,9 milyon kişiden 32,1 milyonu şu anda tedavi görüyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı ise ülkenin HIV/AIDS'le küresel düzeyde mücadeleye devam ettiğini, hayat kurtaran yardımları sürdürmek için ikili anlaşmalar yoluna giderek önleme yerine tedaviye ağırlık verdiğini açıkladı.
UNAIDS yetkilileri ise bağışçıların ve yerel makamların çabaları sayesinde tedavi programlarının şimdilik sürdüğünü, ancak bunun ne kadar dayanabileceğinin bilinmediğini belirtti.
"Hareketimizin karşılaştığı en büyük fırtına"
UNAIDS İcra Direktörü Vinni Byanyima raporu değerlendirirken, "Hiç kuşkusuz bu, dünyanın bu hastalıkla mücadele için güçlerini birleştirdiği günden bu yana HIV alanındaki en ciddi krizdir" ifadelerini kullandı.
Byanyima, "Bütçe kesintilerinin sivil alanın daralması ve ötekileştirilmiş grupların daha fazla kriminalize edilmesiyle birleşmesi, hareketimizin karşılaştığı en büyük fırtınayı yarattı" dedi.
ABD'nin küresel ilaç tedarik programı sona eriyor
ABD yönetimi nisan ayında, dünyanın en yoksul ülkelerine HIV, sıtma ve tüberküloz tedavisine yönelik ilaç tedarikini sonlandıracağını duyurmuştu.
Dışişleri Bakanlığı, 17 Afrika ülkesi ile Haiti'deki personeline programın 2026 yazına kadar sona erdirilmesi talimatını göndermişti.
Söz konusu program kapsamında 2016-2024 yılları arasında, çoğunluğu Afrika ve Asya'da olmak üzere 90 ülkeye 5 milyar doları aşkın değerde ilaç ulaştırılmıştı.
Reuters'a konuşan beş kaynak, değişikliklerdeki aceleciliğin hayati önemdeki ilaçların tedarikinde aksamalara yol açabileceğini belirtti.
Ajansa bilgi veren altı kaynak ise ABD'nin, Küresel AIDS, Tüberküloz ve Sıtmayla Mücadele Fonu ile ilaç satın alım platformunun kullanılması konusunda görüşmeler yürüttüğünü aktardı.
Merkezi tedarik sisteminin sonlandırılması, Trump yönetiminin "Önce Amerika Küresel Sağlık Stratejisi" (America First Global Health Strategy) sloganıyla yürüttüğü reformun bir parçası. Eylül 2025'te açıklanan strateji, uluslararası örgütler ve özel yükleniciler aracılığıyla çalışma yönteminden vazgeçilmesini öngörüyor.
