BM temsilcisi Nikolay Mladenov'un Gazze'nin geleceğine ilişkin yol haritasında yaptığı değişiklikler, özellikle direniş silahları ve Gazze'yi yönetecek ulusal komitenin yetkileri konusunda yeni anlaşmazlıklara yol açtı.
YDH- Filistinli bir kaynak, Kahire'de yürütülen görüşmelere ilişkin el-Cezire’ye yaptığı açıklamada, Birleşmiş Milletler'in Gazze Özel Temsilcisi Nikolay Mladenov'un Gazze anlaşmasının ikinci aşamasına ilişkin yol haritasında yaptığı değişikliklerin müzakerelerdeki anlaşmazlıkları yeniden gün yüzüne çıkardığını söyledi.
İsminin açıklanmasını istemeyen ve toplantılara katılan kaynak, Mladenov'un Kahire'deki arabuluculara müzakere edilen 15 maddelik belge üzerinde değişiklikler sunduğunu belirtti. Kaynak, yeni metnin özellikle Gazze'deki direniş silahlarını düzenleyen sekizinci madde açısından "krizi yeniden sıfır noktasına taşıdığını" ifade etti.
Mladenov, 21 Mayıs'ta ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze planının uygulanmasına yönelik 15 maddelik bir "yol haritası" sunmuştu. Söz konusu belge, yeniden imar, silahsızlandırma, İsrail'in çekilmesi, uluslararası istikrar gücünün görevi ve polis teşkilatının yeniden yapılandırılması gibi Gazze'nin geleceğine ilişkin başlıkları içeriyor.
Kaynağa göre Mladenov, sekizinci madde konusunda Filistinli grupların önerdiği formülasyonu reddetti. "Direniş altyapısı" ifadesinin çıkarılmasını kabul etmesine rağmen, direnişin kullandığı imkân ve araçları daha ayrıntılı biçimde tanımlayan yeni bir metin sundu.
Kaynak, Kahire'de görüşülen belge içindeki en karmaşık başlığın Gazze'deki direniş silahları olduğunu belirterek, bu dosyanın uluslararası istikrar gücünün konuşlandırılması, Gazze'yi yönetecek ulusal komitenin göreve başlaması ve İsrail'in kademeli çekilmesiyle doğrudan bağlantılı olduğunu söyledi.
Yeni metne göre tüneller, arazi araçları, depolar, direniş unsurlarının toplanabileceği veya eğitim merkezi olarak kullanılabilecek açık alanlar, bireysel silahlar, askerî kıyafetler ya da askerî birlik kıyafetlerine benzeyen üniformalar ile sağlık birimleri ve sahra hastaneleri de kapsam içine alınıyor.
Gazze yönetim komitesi tartışması
Kaynak, Mladenov'un Gazze'yi yönetecek ulusal komitenin yetkileri konusunda da yeni bir kriz çıkardığını belirtti.
Yeni düzenlemeye göre, komite yalnızca görevi devraldığı ilk günden itibaren sorumluluk üstlenecek. Bu durum, mevcut yönetimin geçmiş döneme ait yükümlülüklerinin komite tarafından devralınmayacağı anlamına geliyor.
Kaynak, bunun çalışanların hakları, hizmet sağlayıcılar, ilaç ve tıbbi malzeme tedarikçileri, günlük yaşamın sürdürülmesi için gerekli hizmetler ile mali yükümlülükler ve krediler konusunda komitenin sorumluluk üstlenmemesi sonucunu doğuracağını belirterek, bu yaklaşımı "tamamen gerçek dışı" olarak nitelendirdi.
Hamas: Direniş hakkından vazgeçmeyeceğiz
Hamas'tan üst düzey bir yetkili de Cezire'ye yaptığı açıklamada, hareketin gelecekte direniş faaliyetlerini suç sayacak veya gelecek nesillerin işgale karşı direnme hakkını ortadan kaldıracak herhangi bir anlaşmayı imzalamaya hazır olmadığını söyledi.
Yetkili, Hamas'ın bir Filistin devleti kurulmadan silahlarını işgalciye teslim etmeye veya onlardan vazgeçmeye niyetli olmadığını vurguladı. Bununla birlikte hareketin ve diğer direniş gruplarının mevcut turda bir anlaşmaya varılması konusunda ciddi olduğunu ifade etti.
Hamaslı yetkiliye göre, hareketin müzakere heyeti, Mladenov'un sunduğu yeni metni değerlendirmek üzere önümüzdeki saatlerde Türkiye'ye giderek dışarıdaki Hamas liderliğiyle kapsamlı görüşmeler yapacak ve nihai cevabını daha sonra iletecek.
Daha önce Kahire'de yapılan görüşmelerde Filistinli gruplar, sekizinci maddede yer alan "silahların toplanması" ifadesinin çıkarılması ve bunun yerine "silahların kayıt altına alınması ve depolanması" formülünün kullanılması konusunda uzlaşmıştı. Ayrıca, "direniş altyapısı" ifadesi de metinden çıkarılarak yerine "ağır silahlar" kavramı getirilmişti.
Ancak kaynak, grupların Mladenov'un sunduğu yeni metinde direnişin araç ve imkânlarına ilişkin daha sert ifadelerle karşılaştıklarını söyledi.
Hamas son Kahire görüşmelerinde "direniş altyapısı" ifadesine karşı çıkmış ve bu kavramın hastaneler, depolar ve arazi araçlarını da kapsayabilecek kadar geniş yorumlanabileceğini belirtmişti.
Hareket ayrıca, "silahların toplanması" ve "silahsızlandırma" ifadelerini reddederek sekizinci madde için yalnızca "silah dosyasının ele alınması" ifadesinin kullanılmasında ısrar etmişti.
Görüşmeler sürüyor
Trump planının ikinci aşamasına geçişi ele alan Kahire görüşmeleri 6 Haziran'da Mısır, Katar ve Türkiye'nin arabuluculuğunda Filistinli grupların katılımıyla başlamıştı.
Trump ocak ayı ortasında ikinci aşamanın başladığını duyurmuş olsa da İsrail'in çekilmesi, yeniden imar ve Filistinli grupların silahları gibi başlıklarda anlaşmazlıklar sürüyor.
Hamas çarşamba günü yaptığı açıklamada, Kahire'de arabulucular ve Barış Konseyi temsilcileriyle yürütülen görüşmelerde geniş mutabakatlar ve önemli ilerlemeler sağlandığını duyurmuş, ateşkesin uygulanmasına yönelik çerçevenin oluşturulması için temasların devam ettiğini belirtmişti.
Hareket pazar günü de Filistinli grupların Mladenov'un yol haritasına ilişkin ortak cevabını teslim ettiklerini ve Gazze Şeridi'nden tam İsrail çekilmesinin zorunlu olduğunu vurgulamıştı.
Gazze'deki ateşkes anlaşmasına Ekim 2025'te varılmıştı. Filistin kaynaklarına göre iki yıl süren İsrail saldırılarında 73 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti, 173 binden fazla kişi yaralandı ve sivil altyapının yaklaşık yüzde 90'ı tahrip edildi.
