Başkan Donald Trump'ın ABD mühimmat stoklarını artırma planı, savunma sanayisinin üretim kapasitesiyle sınırlanıyor.
YDH - ABD Başkanı Donald Trump'ın ABD mühimmat stoklarını artırma yönündeki açıklamaları, ülkenin mevcut üretim kapasitesinin sınırlarıyla karşı karşıya kalıyor.
Kongre'nin Trump'ın talep ettiği 1,5 trilyon dolarlık savunma harcamasını kabul etmesi halinde bile, savunma şirketlerinin Ukrayna ve İran savaşları sırasında önemli ölçüde azalan mühimmat stoklarını kısa sürede yeniden doldurması mümkün görünmüyor.
Trump geçen hafta Lockheed Martin, Boeing ve Honeywell'in üst yöneticileriyle görüştü. Reuters'ın aktardığına göre toplantıda ABD Savaş Bakan Yardımcısı Steve Feinberg, önemli programlardaki gecikmeler nedeniyle şirket yöneticilerini sorguladı.
Reuters'a konuşan bir kaynağa göre Feinberg'in ilk mesajı, "Yeterince şey yapmıyorsunuz" oldu.
Ancak yüksek teknoloji ürünü füze ve önleme sistemlerinin üretimi yıllar alıyor ve bu süreç hükümetin finansman döngülerine bağlı ilerliyor. Bu nedenle son dönemde duyurulan üretim hattı genişletme planlarının somut sonuç vermesi için de yıllar gerekiyor.
Washington merkezli düşünce kuruluşu Center for Strategic and International Studies (CSIS) bünyesindeki Sanayi Üssü Merkezi'nin Direktörü Jerry McGinn, Patriot füzeleri, Tomahawk seyir füzeleri, Joint Air-to-Surface Standoff Missile ve THAAD balistik füze savunma sisteminin stoklarının yeniden doldurulmasının iki ila dört yıl süreceğini söyledi.
McGinn, The Hill'e yaptığı açıklamada, "Sorun şu; bu sistemler gerçekten çok gelişmiş, ancak üretilebilirlik düşünülerek değil performans odaklı tasarlandı. Büyük ölçekli üretime uygun değiller. Bazı yönleriyle neredeyse el işçiliğiyle üretiliyorlar" ifadelerini kullandı.
ABD'nin mühimmat stokları, Joe Biden yönetimi döneminde Ukrayna'ya Rusya'ya karşı savaşında milyarlarca dolar değerinde ölümcül silah gönderilmesiyle zaten azalmıştı. Habere göre Trump dönemindeki İran savaşı ve Ortadoğu'daki artan gerilim de bu stokları hızla aşağı çekti.
Nisan ayında ilan edilen geçici ateşkesten önce ABD'nin iki aydan kısa sürede binlerce füze kullandığı bildirildi. Habere göre Washington, uzun menzilli gizli seyir füzelerinin neredeyse tamamını, THAAD sistemlerinin yarısından fazlasını, Patriot önleme füzelerinin yaklaşık yüzde 50'sini kullandı. Tomahawk, Precision Strike ve ATACMS kara konuşlu füze stokları da önemli ölçüde azaldı.
CSIS'in nisan ayında yayımladığı analize göre bu mühimmat stoklarının Operation Epic Fury öncesindeki düzeye dönmesi bir ila dört yıl sürebilir.
Ateşkes ve Washington ile Tahran arasında imzalanan son mutabakat zaptına rağmen, ABD güçleri Hürmüz Boğazı yakınındaki saldırılara karşılık olarak cuma ve cumartesi günleri de dahil olmak üzere İran'a yönelik ilave saldırılar düzenledi.
ABD Savaş Bakanlığı, İran savaşı boyunca ne kadar mühimmat kullandığını kamuoyuna açıklamadı. ABD, kendi kullanımının yanı sıra müttefiklerine de büyük miktarda silah sağladı.
Eski Trump yönetimi yetkilisi ve şimdi Cato Institute'ta kıdemli araştırmacı olan Katherine Thompson, kamuya açık verilerin ABD'nin savaş öncesi mühimmat seviyelerine Trump'ın görev süresi sona ermeden dönemeyeceğine işaret ettiğini söyledi.
Thompson, The Hill'e yaptığı açıklamada, "Bu zaman çizelgelerini savunma şirketleri vermiyor. Ancak elimizdeki verilere bakınca en azından savaş öncesi seviyelere 2030'lu yılların başından önce dönemeyeceğimizi söyleyebiliriz" dedi.
ABD yönetimi yeni finansman arıyor
Mühimmat stoklarına ilişkin kaygılar öylesine arttı ki yönetim bu yılın başlarında müttefik ve ortak ülkelere silah satışlarını durdurdu. Geçici Donanma Bakanı Hung Cao geçen ay Kongre üyelerine, İran savaşı için ihtiyaç duyulan mühimmatın korunması amacıyla Tayvan'a yönelik 14 milyar dolarlık silah satışının durdurulduğunu söyledi.
ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth de nisan ayı sonunda Kongre'de verdiği ifadede mühimmat stoklarının yeniden doldurulmasının "aylar ve yıllar" alabileceğini belirtti ve düşük mühimmat seviyeleri nedeniyle Biden yönetimini suçladı.
Trump kamuoyu önünde ABD mühimmat stoklarının "hiç olmadığı kadar yüksek ve iyi" olduğunu birçok kez dile getirdi. Buna karşın habere göre Trump özel görüşmelerde şirketlerden fabrikalarına ve üretim süreçlerine yatırım yaparak üretimi hızlandırmalarını istedi. Bu talebini geçen haftaki Beyaz Saray toplantısında da yineledi.
Pentagon, Lockheed Martin ile Patriot önleme füzelerinin üretimini üç katına çıkaracak geçici bir üretim anlaşması yaptı. Geçen hafta şirketle THAAD önleme füzeleri için yedi yıllık ve değeri 35 milyar dolara kadar çıkan sözleşme de imzalandı.
Yönetim geçen hafta ayrıca RTX şirketine Advanced Medium Range Air-to-Air Missiles üretimi için 398,7 milyon dolarlık sözleşme verdi.
Buna karşın üretimin hızlanması zaman gerektiriyor. Lockheed Martin yöneticileri nisan ayındaki bilanço toplantısında Patriot üretiminin yıllık 650 adetten 2 bin adede çıkmasının üç ila dört yıl alacağını söyledi.
Habere göre her iki sözleşme de "net değil" statüsünde yer alıyor. Bu nedenle Kongre onay vermeden tam finansman sağlanamıyor ve şirketler üretim hatlarına daha büyük yatırımlar yapamıyor.
Beyaz Saray geçen hafta Kongre'den İran savaşı ve diğer talepler için 87,6 milyar dolarlık ek bütçe istedi. Bu tutarın 21 milyar dolarlık bölümü mühimmat için ayrıldı. Yönetim ayrıca yeni füze ve önleme sistemleri dahil savunma önceliklerini finanse etmek amacıyla 350 milyar dolarlık uzlaşma paketinin de kabulünü istiyor. Ancak iki finansman girişiminin de Cumhuriyetçiler arasında bile kesin destek gördüğü söylenemiyor.
Thompson, bu düzenlemelerin kabul edilmemesinin Trump'ın mühimmat üretimini artırma planları açısından "önemli" sonuçlar doğuracağını söyledi.
Eski Kongre danışmanı olduğunu hatırlatan Thompson, "Ek bütçe ya da uzlaşma paketi üzerinden finansman sağlayamazsanız bunun ciddi etkisi olur. Eski bir Kongre çalışanı olarak neden bu yasama stratejisinin seçildiği konusunda biraz şaşkınım" dedi.
Pentagon bütçesi üzerinde etkili isimler arasında yer alan Cumhuriyetçi Senatörler Susan Collins ile Mitch McConnell, 350 milyar dolarlık uzlaşma paketinin ilerlemesini beklemediklerini söyledi ve yönetimin genel savunma harcaması stratejisini eleştirdi.
Eski Pentagon bütçe sorumlusu ve şimdi American Enterprise Institute'ta araştırmacı olan Elaine McCusker ise mühimmat üretimini artırma konusunda "çok iyi bir ivme" gördüğünü, ancak bu ivmenin kolayca kaybedilebileceğini söyledi.
McCusker, "Üç ila beş yıl sonra bugünkünden çok daha iyi bir noktada olabiliriz. Ancak bunun için her yıl istikrarlı talep sinyali ve düzenli finansman gerekiyor" ifadelerini kullandı.
