Gazze'de “ateşkese” rağmen İsrail saldırılarının, kitlesel yerinden edilmenin ve ağır insani krizin sürdüğü, çocukların ise savaşın psikolojik etkilerini oyunlarına yansıttığı bildirildi.
YDH- CNN, ABD ile İran arasında varılan ateşkesin kalıcı bir barışa dönüşmesi yönündeki diplomatik çabalar sürerken, Gazze'de yaşayan Filistinlilerin, ABD öncülüğünde sağlanan ateşkes anlaşmasının sahadaki koşulları “değiştirmediğini” ve savaşın yıkıcı etkilerinin “devam ettiğini” anlattığını bildirdi.
CNN'in aktardığına göre, Gazze'nin orta kesimindeki Deyr el-Belah'ta yaşayan 14 yaşındaki Kerem, mavi, sarı ve beyaz renklerden oluşan futbol topunu kumlu bir yolda sürerken, savaş öncesinde futbolcu olmayı hayal ettiğini söyledi.
Yerinden edilen iki erkek ve bir kız kardeşiyle birlikte yaşayan Kerem, "Hayalim futbolcu olmaktı. Arkadaşlarımla sokakta futbol oynardım." dedi.
Savaş öncesindeki yaşamın güzel olduğunu belirten Kerem, "Ama şimdi hayat diye bir şey yok." ifadelerini kullandı.
CNN, Kerem’in etrafındaki manzaranın, eskiden denizle birleşen mavi ufuk çizgisi yerine yanmış tarım arazileri, kül olmuş meyve bahçeleri ve moloz yığınlarından oluştuğunu aktardı.
"Ateşkes sahada karşılık bulmadı"
CNN'e göre, ABD ile İran ateşkesi uzun vadeli barışa dönüştürmeye çalışırken, Gazze sakinleri, ABD öncülüğünde sağlanan anlaşmanın kendi yaşamlarında somut bir değişiklik “yaratmadığını” dile getirdi.
Haberde, İsrail'in savaşın başlamasından bu yana yabancı gazetecilerin Gazze'de bağımsız haber yapmasına izin vermediği hatırlatıldı.
CNN, İsrail'in "Sarı Hat"ın ötesindeki işgalini daha da genişlettiğini ve “Hamas mensuplarını” hedef almaya devam ettiğini aktardı.
Haberde, İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu'nun geçen ay orduya Gazze'nin yüzde 70'ini kontrol altına alma talimatı verdiğini açıkladığı ve gerekirse daha geniş alanların da ele geçirilebileceğini söylediği belirtildi.
Can kaybı artmaya devam ediyor
CNN'in aktardığına göre, Gazze Sağlık Bakanlığı, 21 Haziran'da yaptığı açıklamada, geçen yıl 11 Ekim'de ateşkes anlaşmasının imzalanmasından bu yana İsrail saldırılarında en az 1.059 kişinin hayatını kaybettiğini, 3 bin 429 kişinin yaralandığını duyurdu.
CNN'in Sağlık Bakanlığı verilerine dayanarak yaptığı hesaplamaya göre, ateşkesten bu yana Gazze'de her gün ortalama bir çocuk hayatını kaybetti.
Haberde ayrıca, BM'nin bağımsız soruşturma komisyonunun haziran ayında yayımladığı raporda, İsrail'in Gazze'de çocukları kasıtlı biçimde hedef alarak Filistinlilere karşı soykırım işlemeyi sürdürdüğü sonucuna vardığı, İsrail'in ise bu suçlamayı "BM belgesi kılığına sokulmuş siyasi bir kan iftirası" olarak nitelendirerek reddettiği belirtildi.
Gazze'de yaşayanların ise diplomatların dile getirdiği "barış" söyleminin kendi yaşadıkları gerçekliği yansıtmadığını ifade ettikleri aktarıldı.
Deyr el-Belah'ta yerinden edilen yardım görevlisi Sali Salih, "Her an, her yerde bombalanabilirsiniz. Burada gerçek anlamda bir ateşkes yok." dedi.
Yerinden edilme ve insani kriz derinleşiyor
CNN'in aktardığına göre, Birleşmiş Milletler verileri, Gazze'de nüfusun neredeyse tamamına denk gelen 1,9 milyondan fazla kişinin yerinden edildiğini, bunların büyük bölümünün birden fazla kez göç etmek zorunda kaldığını ortaya koyuyor.
Haberde, bu tablonun uzun süreli evsizliğin yol açtığı insani sonuçları “daha da ağırlaştırdığı” belirtildi.
BM'nin mayıs ayı sonunda yayımladığı uyarıya göre, “ateşkesin” üzerinden aylar geçmiş olmasına rağmen çok sayıda kişi hâlâ havalandırması bulunmayan derme çatma çadırlarda yaşamını sürdürüyor. Bu alanlarda döküntü ve deri altına yerleşen parazitlerin neden olduğu enfeksiyonlar giderek yaygınlaşıyor.
BM'nin son raporunda, söz konusu enfeksiyonların yerinden edilme alanlarının yüzde 80'inden fazlasında görüldüğü kaydedildi.
CNN'e konuşan İngiltere merkezli Medical Aid for Palestinians (MAP) kuruluşunun Gazze Acil Durum Sorumlusu Sali Salih, fareler, hamam böcekleri ve gelinciklerin çadırları delerek geceleri çocukları ve yeni doğan bebekleri ısırdığını söyledi.
Salih, bazı durumlarda kemirgenlerin doğrudan insanlara saldırdığını belirterek, özellikle yaşlıların ve engellilerin geceleri bu hayvanlardan korunmakta zorlandığını ifade etti.
"Çocukları fareler tarafından ısırılan ve bunun tekrar yaşanmasından korkan ailelerle konuştuk." diyen Salih, insani koşulların giderek “ağırlaştığını” dile getirdi.
Kanalizasyon ve atık sorunu büyüyor
CNN'in haberine göre, tuvalet imkânlarının ciddi biçimde azalması nedeniyle birçok kişi kendi imkânlarıyla fosseptik çukurları kazmak zorunda kalıyor.
Gazze Belediyesi Su İdaresi Sözcüsü Husnü Nedim Muhenna, bunun toprak ve su kaynaklarının kirlenmesine yol açtığını söyledi.
Muhenna, farelerin yardım kolilerini kemirdiğini, bu nedenle insanların sınırlı miktardaki pirinç ve un gibi temel gıda maddelerini çöpe atmak zorunda kaldığını belirtti.
Bazı Filistinlilerin ise yiyecek kaplarını kemirgenlerden koruyabilmek için çadırlarının tavanına astığını aktardı.
İnsan hakları kuruluşları, İsrail'in elektrik jeneratörleri ile yedek parçaların girişine kısıtlamalar getirdiğini ve yardımların dağıtımını üstlenen görevlilerin öldürüldüğünü belirterek mevcut yardımın yetersiz olduğunu ifade etti.
Salih de bu kısıtlamaların başta su dağıtımı olmak üzere birçok insani yardım faaliyetinin azaltılmasına neden olduğunu ve bunun sivil halk üzerindeki baskıyı daha da artırdığını söyledi.
"Sarı Hat" genişledikçe yeni göç dalgaları yaşanıyor
CNN'in aktardığına göre Salih, İsrail ordusunun son dönemde "Sarı Hat" olarak adlandırılan hattı genişletmesinin yeni yerinden edilme dalgalarına yol açtığını belirtti.
Salih, yoğun nüfuslu bölgelerde hava saldırıları ve silahlı saldırıların da son dönemde arttığını söyledi.
Haberde, aileler yeni bir yaşam alanı bulmayı başarsa bile karşılarına bu kez katı atık yığınları ve kanalizasyon sularının çıktığı ifade edildi.
Muhenna, İsrail saldırıları nedeniyle tuzdan arındırma tesisleri, atık su arıtma sistemleri ve kanalizasyon altyapısının ya çalışamaz hale geldiğini ya da erişilemez olduğunu belirtti.
Buna temizlenemeyen milyonlarca ton molozun da eklenmesiyle sivrisinekler ve kemirgenler için uygun bir ortam oluştuğunu söyledi.
Muhenna'nın verdiği bilgiye göre, yalnızca Gazze kentinde yaklaşık “25 milyo”n ton moloz bulunuyor.
İsrail'in çöp sıkıştırma araçları ile moloz kaldırma makinelerinin girişine getirdiği ağır kısıtlamaların, belediyelerin atıkları toplama kapasitesini ciddi biçimde sınırlandırdığı ifade edildi.
BM Çocuklara Yardım Fonu'nun (UNICEF) Ortadoğu ve Kuzey Afrika İletişim Sorumlusu Louise Wateridge ise bazı yardım görevlilerinin katı atıkları eşekler ve buldozerlerle taşımaya çalıştığını aktardı.
Enkaz altındaki kayıplar ve geleceğe dair belirsizlik
CNN'in aktardığına göre, Gazze'deki savaşın en ağır sonuçlarından biri de hâlâ enkaz altında bulunan binlerce kişi olmaya devam ediyor.
Gazze Sağlık Bakanlığı, geçen yıl ekim ayında varılan ateşkesten bu yana 784 kişinin cansız bedenine ulaşıldığını açıkladı.
Bakanlık, 28 Haziran'da CNN'e yaptığı açıklamada ise en az 7 bin 500 kişinin hâlâ enkaz altında kayıp olduğunu bildirdi.
Kudüs'teki Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) Sözcüsü Pat Griffiths, bir kişinin cenazesi enkaz altında ne kadar uzun süre kalırsa kimliğinin tespit edilmesinin o kadar zorlaştığını söyledi.
Griffiths, insan kalıntılarına "onurlu bir şekilde muamele edilmesi gerektiğini" vurgulayarak, Gazze'de DNA test kitlerinin bulunmaması nedeniyle boy, parmak izi, diş kayıtları, eski yaralanmalar, yara izleri ve doğum lekeleri gibi kimlik tespitine yardımcı olabilecek delillerin zamanla kaybolma riski taşıdığını ifade etti.
Çocukların oyunları bile değişti
CNN'e göre, Gazze'de kalıcı bir ateşkese dair herhangi bir işaret görülmezken, yeni kuşak Filistinliler yaşadıkları savaşın psikolojik etkileriyle mücadele ediyor.
Sali Salih, çocukların yaşadıkları ölüm ve kayıpları anlamlandırma biçiminin oyunlarına da yansıdığını belirtti.
Salih, "Çocukların cenaze törenlerini ya da defin işlemlerini canlandırarak oyun oynadıklarına tanık oldum." dedi.
İşsizlik yüzde 85'i aştı
Gazze kentinde yerinden edilen 24 yaşındaki yazar Yahya el-Hamarna ise özellikle üniversite mezunları ve meslek sahibi gençlerin iş bulma konusunda varoluşsal bir kriz yaşadığını söyledi.
CNN'in aktardığına göre, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), mayıs ayı itibarıyla Gazze'de işsizlik oranının yüzde 85,1'e yükseldiğini açıkladı.
Bu oranın Ekim 2023 öncesinde yüzde 45 seviyesinde olduğu belirtildi.
El-Hamarna, "Filistinli erkekler çoğu zaman ağır koşullar altında yaşayan bireyler olarak değil, dar bir güvenlik perspektifi içinde değerlendiriliyor. Bu yaklaşım insanlıktan çıkarıcıdır." ifadelerini kullandı.
"Hafızayı korumanın bir yolu"
CNN'e göre, Gazze'deki yaşamın fiziksel izleri giderek silinirken, Yahya el-Hamarna yaşananları kayıt altına almayı "hafızayı korumanın bir yolu" olarak görüyor.
El-Hamarna, Aralık 2023'te İsrail saldırısında hayatını kaybeden akademisyen ve yazar Rafet el-Arir'i örnek göstererek, onun "düşünceyi, kültürü ve kelimelerin gücünü temsil ettiğini" söyledi.
"İnsanlar yazmaya, konuşmaya ve umut etmeye devam ediyor." diyen el-Hamarna, "Bu da başlı başına bir direniş biçimidir." ifadelerini kullandı.
