Kiev, Rusya'ya karşı geliştirdiği İHA önleme teknolojileri ve savaş tecrübesini Körfez ülkeleri ile Avrupa'daki müttefiklerine aktararak hem yeni savunma ortaklıkları kuruyor hem de daha fazla askeri destek sağlamayı hedefliyor.
YDH- Washington Post (WP), Rusya ile dört yılı aşkın süredir devam eden savaşın Ukrayna'yı insansız hava araçları (İHA) ve bunlara karşı geliştirilen savunma teknolojileri konusunda “önemli bir deneyim merkezi” haline getirdiğini yazdı.
Gazeteye göre, Kiev yönetimi ise bu birikimi Ortadoğu ve Avrupa'daki müttefikleriyle paylaşarak askeri, “ekonomik ve diplomatik kazanıma” dönüştürmeye çalışıyor.
Gazeteye göre, Rusya'nın tam kapsamlı savaşının başlamasından bu yana İHA'lar Ukrayna'da binlerce asker ve sivilin ölümüne yol açan en etkili silahlardan biri haline geldi.
WP, ancak Kiev’in, Rusya'nın geliştirdiği her yeni İHA teknolojisine karşı yeni savunma yöntemleri geliştirmeyi başardığını iddia etti.
Haberde, ilk kişi görüşlü (FPV) İHA'lar, jet motorlu sistemler ve fiber optik kablolu modeller gibi Rus yeniliklerine karşı Ukrayna'nın yeni önleme sistemleri geliştirdiği belirtilirken, bugün İsrail, Körfez ülkeleri ve Ortadoğu'daki ABD güçlerinin de İHA saldırılarıyla karşı karşıya kalmasının Ukrayna'nın edindiği savaş deneyimine ilgiyi artırdığı ifade edildi.
WP'ye göre, Ukrayna hükümeti ve savunma sanayii, geliştirdikleri teknolojileri müttefik ülkelere satıyor, teknik danışmanlık sağlıyor ve ortak üretim hatları kurarak hem ekonomik gelir elde etmeyi hem de diplomatik ilişkilerini güçlendirmeyi amaçlıyor.
Ukrayna'nın önde gelen önleme İHA üreticilerinden General Cherry'nin Strateji Direktörü Stanislav Hryşın, "Ukrayna bu deneyimi çok ağır bedeller ödeyerek kazandı." dedi.
Haberde, Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy'nin de röportajlarında, konuşmalarında ve yabancı liderlerle yaptığı görüşmelerde bu işbirliklerini bizzat teşvik ettiği belirtildi.
Gazeteye göre Kiev yönetimi, Hizbullah'ın İsrail'e karşı, İran'ın ise bölgedeki çeşitli ülkelere karşı İHA kullanmasının ardından oluşan talebi fırsata çevirmeye çalışıyor. Haberde ayrıca, Ukrayna'nın da Rus güçlerine karşı keşif ve saldırı amacıyla yoğun biçimde İHA kullandığı hatırlatıldı.
"Yeni bir şey öğrenmedik"
WP'ye göre General Cherry şirketi, Ortadoğu'da kullanılan İHA taktiklerini yakından takip ediyor.
Şirket sözcüsü Marko Kushnir, bölgede kullanılan yöntemlerin Ukrayna açısından yeni olmadığını savunarak, "Dürüst olmak gerekirse yeni hiçbir şey öğrenmedik. Çünkü orada kullanılan taktik ve stratejiler, Ukrayna'da bir ya da iki yıl önce kullanılan yöntemler. İHA ve önleme teknolojilerindeki yeniliklerin büyük kısmı bize değil, bizden çıkıyor." ifadelerini kullandı.
Körfez ülkeleriyle uzun vadeli anlaşmalar
Habere göre, ABD ile İsrail'in şubat ayında İran'a karşı başlattığı savaşın ardından Kiev, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile on yıllık güvenlik anlaşmaları imzaladı.
Bunun yanı sıra Litvanya ve Estonya ile de yeni savunma işbirlikleri kuruldu.
Zelenskiy'nin açıklamalarına göre, başka ülkeler de Ukrayna'nın İHA teknolojileriyle ilgileniyor ve benzer bir işbirliği önerisi ABD'ye de sunulmuş durumda.
WP'nin aktardığına göre, Letonya Başbakanı Andris Kulbergs, ülkesinin Ukrayna'nın hava sahasını İHA saldırılarına karşı koruma konusundaki savaş tecrübesinden yararlanacağını açıkladı.
Kulbergs, anlaşmanın yalnızca teknoloji transferini değil, aynı zamanda Ukraynalı İHA savunma uzmanlarının Letonya'da görev yapmasını da kapsadığını belirtti.
"Sadece teknolojilere değil, daha da önemlisi Ukraynalı İHA savunma birliklerinin uzmanlığına anında erişim sağlayacağız." diyen Kulbergs, ülkesinin hava sahasının ancak Ukrayna'nın bilgi birikimi örnek alınarak korunabileceğini savundu.
Daha sonra yaptığı açıklamada ise iki ülkenin Rusya sınırına yakın bölgede yıl sonundan önce ortak bir İHA üretim tesisi kurmayı planladığını duyurdu.
Patriot karşılığında teknoloji ve ortak üretim
WP'ye göre Kiev yönetimi, İHA teknolojileri ve savaş alanında edindiği deneyimi paylaşması karşılığında müttefiklerinden daha fazla askeri ve ekonomik destek sağlamayı hedefliyor. Bu kapsamda en önemli talepler arasında ABD yapımı Patriot hava savunma sistemleri yer alıyor.
Gazete, ABD güçlerinin İran'la devam eden çatışmalar nedeniyle Patriot füze stoklarının azaldığını, bunun da Ukrayna'nın taleplerini karşılamayı zorlaştırdığını belirtti.
Haberde, ABD Başkanı Donald Trump'ın geçen hafta Ukrayna'nın Patriot füzelerini kendi topraklarında üretmesine izin vereceğini açıkladığı, ancak tam ölçekli üretimin başlamasının yıllar almasının beklendiği ifade edildi.
WP'ye göre Kiev yönetimi, kendi ordusunun ihtiyaçlarını önceliklendirmek amacıyla uzun süre İHA ihracatını sınırladı. Ancak bu kısıtlamalar son dönemde kademeli olarak gevşetilmeye başlandı.
Zelenskiy, nisan ayında yaptığı açıklamada, "Koşullar Ukrayna'nın lehine olmalı ve ihracattan elde edilen gelir ülkenin savunmasını güçlendirmeli." dedi.
İHA savunması tek bir sistemden ibaret değil
Gazete, Ukrayna'nın geliştirdiği savunma modelinin yalnızca önleme İHA'larına dayanmadığını vurguladı.
Habere göre, Rus İHA'larını etkisiz hale getirmek için erken uyarı sistemleri, radarlar, elektronik harp unsurları, hareketli ateş timleri, helikopterler, savaş uçakları ve önleme İHA'ları birlikte kullanılıyor.
Bir saldırı sırasında hangi yöntemin tercih edileceği ise kullanılan İHA'nın tipi, izlediği rota ve hedef aldığı bölgeye göre belirleniyor.
Ukrayna'da askeri teknoloji yatırımları yapan ABD'li yatırımcı Deborah Fairlamb, birçok ülkenin yalnızca İHA veya önleme sistemi satın almanın yeterli olacağını düşündüğünü, ancak bunun gerçeği yansıtmadığını söyledi.
Fairlamb, "Sihirli tek bir çözüm yok. İnsanlar 'Bütün önleme İHA'larınızı bize gönderin' diye düşünüyor. Oysa teknoloji, bütün savunma sisteminin yalnızca bir parçası." ifadelerini kullandı.
Habere göre, önleme İHA'ları giderek Ukrayna hava savunmasının temel unsurlarından biri haline geliyor.
Ukraynalı yetkililer, önlenen Rus İHA'larının oranını güvenlik gerekçesiyle açıklamasa da bu oranın hızla yükseldiğini belirtiyor.
Brave1 adlı hükümet destekli savunma teknolojisi platformunun yöneticisi Andrii Hrytseniuk, Ukrayna'da 100'den fazla şirketin önleme İHA'sı geliştirdiğini söyledi.
Hrytseniuk, "Yaklaşık 15 ila 20 farklı önleme sistemi son derece etkili ve cephede yoğun biçimde kullanılıyor." dedi.
Bununla birlikte Rus ordusunun sürekli yeni yöntemler geliştirdiğini belirten Hrytseniuk, bugün geçerli olan verilerin kısa süre içinde değişebileceğini ifade etti.
"Bugün size vereceğim rakamlar, Rusya'nın yeni bir taktik geliştirmesi halinde bir hafta içinde değişebilir." diye konuştu.
Yapay zekâ destekli "Predator" sistemi
WP, Ukraynalı savunma şirketi UFORCE tarafından geliştirilen "Khyzhak" (Predator) adlı yapay zekâ destekli savunma sistemini de yerinde inceledi.
Habere göre sistemin döner kulesi, Washington Post muhabirini otomatik olarak tespit ederek hareketlerini anbean takip etti. Muhabir sağa ve sola hareket ettikçe kule de aynı doğrultuda dönerek hedef takibini sürdürdü. Gazete, bu işlemin tamamen yapay zekâ tarafından gerçekleştirildiğini belirtti.
UFORCE'un aynı zamanda etkinliğiyle öne çıkan Magura adlı insansız deniz aracını da ürettiği kaydedildi.
Predator sistemi, termal kameralar, yüksek çözünürlüklü optik sensörler ve lazerler aracılığıyla hedefi tespit ediyor, takip ediyor ve hedefin mesafesi, hızı ile uçuş rotasını hesaplıyor. Sistemde yer alan jiroskop ise silahın dengesini sağlayarak isabet oranını artırıyor.
Gazete, şirket merkezindeki gösterimde kuleye herhangi bir silah takılmadığını, ancak sahada kullanıldığında yüksek kalibreli otomatik top ile donatıldığını aktardı.
Söz konusu silahın kara araçlarına, insansız deniz araçlarına, helikopterlere ve savaş uçaklarına entegre edilebildiği, ancak ağırlığı nedeniyle hava platformlarına monte edilemediği ifade edildi.
UFORCE Yönetim Kurulu Başkanı ve Ukrayna'nın eski başbakanlarından Oleksiy Honçaruk, sistemin gelecekte tamamen otonom hale geleceğini söyledi.
Honçaruk, mevcut aşamada yapay zekânın hedefi tespit edip takip ettiğini, ancak ateş açma kararının son aşamada insan operatör tarafından verildiğini belirtti.
Fiber optik FPV İHA'ları yeni tehdit
WP'ye göre, kuleye monte edilen otomatik top yaklaşık 640 metre mesafeye kadar her türlü hedefi vurabiliyor.
Ancak sistemi geliştiren ekip, Predator'ın özellikle fiber optik kabloyla yönlendirilen birinci şahıs görüşlü (FPV) İHA'larını etkisiz hale getirebilen ilk kapsamlı silah sistemi olmasını hedefliyor.
Honçaruk, İran yapımı Şahid İHA'larının hâlâ ciddi tehdit oluşturduğunu, ancak savaş alanındaki en büyük sorunun artık FPV İHA'ları olduğunu söyledi.
"Şahid'lerin artık sorun olmadığını söylemiyorum. Hâlâ çok büyük bir sorun. Ancak FPV'ler de aynı derecede ciddi bir tehdit. Şahid'leri önleme İHA'larıyla durdurmada etkili yöntemler geliştirdik, fakat FPV'leri etkisiz hale getirecek verimli bir çözümümüz henüz yok." dedi.
Habere göre fiber optik kabloyla yönlendirilen FPV İHA'ları radyo sinyali kullanmadıkları için elektronik harp sistemlerinden etkilenmiyor.
Bu nedenle Ukrayna birlikleri şu anda bu İHA'lara karşı çoğunlukla hafif silahlarla ateş açmak veya koruyucu ağ sistemleri kullanmak zorunda kalıyor.
Honçaruk, zamanla Rusya ve müttefiklerinin FPV İHA'larına yapay zekâ da entegre edeceğini öne sürerek, Khyzhak sisteminin geliştikçe bu tehdide de karşılık verebileceğini savundu.
Tam otonom hale getirilecek Khyzhak sistemlerinin ileride Ukrayna ile Rusya arasındaki, bazı bölgelerde yaklaşık 32 kilometre genişliğe ulaşan tampon hatta sürekli devriye görevi yapabileceğini söyledi.
Honçaruk, "Asıl soru, Ukrayna askerlerinin bu ölüm vadisini nasıl geçeceği, bu öldürme bölgesinde nasıl hayatta kalacağı ve İHA'lardan nasıl korunacağıdır. Asıl 100 milyon dolarlık soru bu." ifadelerini kullandı.
“Ukrayna 21. yüzyıl savaşını öğretiyor"
WP'ye göre Ukraynalı yetkililer, müttefiklerine sunabilecekleri en önemli katkının yalnızca yeni silah sistemleri değil, modern savaşın nasıl yürütüldüğüne ilişkin bilgi ve deneyim olduğunu savunuyor.
Brave1'in yöneticisi Andrii Hrytseniuk, ülkelerin uzun yıllar süren büyük savunma projeleri yerine haftalar içinde yeni savaş teknolojileri geliştirebilen küçük ve esnek yapılar kurması gerektiğini söyledi.
Hrytseniuk, "Ülkelerin haftalar içinde yeni savaş yöntemleri geliştirebilen küçük, hızlı ve çevik yapılar oluşturması gerekiyor. Çünkü hız belirleyici unsur haline geldi." dedi.
Müttefik ülkelere sürekli aynı uyarıyı yaptıklarını belirten Hrytseniuk, "Ortaklarımıza her zaman şunu söylüyorum: Yıllarınız olduğunu sanıyorsunuz ama aslında aylarınız var. Hatta belki aylarınız bile yok. Birkaç gün içinde hazırlıklı olmadığınız saldırılarla karşı karşıya kalabilirsiniz." ifadelerini kullandı.
Habere göre Ukraynalı yetkililer, savunma sanayiinde önceliğin mühendislik kapasitesi, araştırma-geliştirme faaliyetleri, gerektiğinde hızla büyütülüp küçültülebilen üretim hatları ve cepheden gelen bilgilerin mümkün olan en kısa sürede üretim süreçlerine aktarılması olması gerektiğini düşünüyor.
WP, Ukrayna'nın savaş boyunca geliştirdiği en önemli avantajlardan birinin, cephede elde edilen tecrübeyi doğrudan üreticilere aktararak sistemleri sürekli güncellemesi olduğunu belirtti.
Hrytseniuk, geçmişte etkili olan yöntemlerin artık yeterli olmadığını savunarak, "On yıl önceki yaklaşımı sürdürmek yalnızca sahte bir güvenlik hissi oluşturuyor." dedi.
Ukraynalı yetkili, diğer ülkelerle aralarındaki bilgi farkının giderek büyüdüğünü öne sürerek, "Şu anda bilgi açığı çok büyük. Normal ülkeler arasında ne yapılması gerektiğini gerçekten bilen tek ülke Ukrayna. Biz de bu konuda yardımcı olmak için buradayız." ifadelerini kullandı.
