Hürmüz ve Babülmendep boğazlarında artan güvenlik riskleri sebebiyle Suudi Arabistan, Asya pazarlarına yönelik petrol ihracatında Süveyş Kanalı ile Ümit Burnu'nu kapsayan alternatif güzergaha yöneldi.
YDH - Suudi Arabistan, Asya pazarlarına yönelik petrol ihracatında kilit öneme sahip Hürmüz ve Babülmendep boğazlarından geçişlerin yüksek risk barındırması üzerine deniz ticaret rotalarında köklü bir değişikliğe gitti.
Yemen yönetimi tarafından Suudi Arabistan'a uygulanan deniz seyrüsefer kuruluğu ve abluka kararları neticesinde, Yemen silahlı kuvvetlerinin uyarıları sonrası çok sayıda gemi geri dönmek zorunda kaldı.
Yaşanan gelişmeler, Riyad yönetimini petrol tankerlerini önce Süveyş Kanalı'na, ardından Afrika kıtasını dolaşmaya yöneltti.
Suudi Arabistan, geçmiş dönemlerde bazı petrol sevkiyatlarında Süveyş Kanalı'nı kullanmış olsa da bu güzergahı onlarca yıldır ana çıkış kapısı olarak konumlandırmıyordu.
Suudi petrolünü satın alan ana pazarın Avrupa ve ABD merkezli olduğu 1970 ve 1980'li yıllara kıyasla, günümüzde küresel talep ağırlıklı olarak Asya merkezli seyrediyor.
İhracat dengelerindeki bu değişim, Afrika etrafını dolaşan yeni rotanın zaman ve maliyet faturasını doğrudan artırıyor.
Deniz seyrüsefer süresi 19 günden 48 güne yükseldi
Gemi takip firması Kpler ve Londra Borsa Grubu (LSEG) verilerine göre, Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu limanından kalkan bir petrol tankerinin Babülmendep Boğazı üzerinden Tayvan'a ulaşması normal şartlarda 19 gün sürüyordu.
Ancak gemilerin Süveyş Kanalı, Akdeniz ve Cebelitarık Boğazı'nı geçerek Ümit Burnu'nu dolaştığı yeni rotada seyrüsefer süresi 48 güne ulaşıyor. Bu durum, Asya pazarlarına sevk edilen her bir tankerin denizde yaklaşık bir ay ilave zaman harcaması anlamına geliyor.
Menzilin uzaması, lojistik harcamalarda da ciddi bir artışı beraberinde getiriyor. Reuters tarafından LSEG verilerine dayandırılarak yapılan hesaplamalara göre, tek bir tankerin yakıt maliyeti 1,26 milyon dolardan 2,87 milyon dolara yükseliyor.
Bu rakama Süveyş Kanalı geçişi için ödenen yaklaşık 1 milyon dolarlık harç eklendiğinde, sefer başına ortaya çıkan toplam ek maliyet 2,5 milyon doları buluyor.
Suudi Arabistan, geçtiğimiz şubat ayında ABD'nin İran'a yönelik askeri müdahalesiyle birlikte Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin sekteye uğraması üzerine ihracatının büyük bölümünü Fars Körfezi yerine Kızıldeniz'e kaydırmıştı. Ancak Yemen kuvvetlerinin Kızıldeniz'de iki petrol tankerini hedef alması, bu yedek güzergahın risk seviyesini tırmandırarak Suudi yetkilileri Süveyş Kanalı seçeneğine bağımlı hale getirdi.
Sumed boru hattı ile yük sınırlaması aşılacak
Enerji danışmanlık şirketi Energy Aspects tarafından yapılan değerlendirmeye göre, Süveyş Kanalı'ndaki su derinliği ve tonaj kısıtlamaları nedeniyle çok büyük ham petrol taşıyıcıları (VLCC) kanaldan ancak yarı kapasiteyle geçebilecek.
Tankerlerin Akdeniz'e ulaştıktan sonra yüklerini yeniden tamamlamaları gerekecek.
Riyad yönetimi, bu teknik engeli aşmak amacıyla ham petrolün bir kısmını Sumed boru hattı üzerinden nakletmeyi planlıyor.
Kızıldeniz'deki Ayn el-Sohna terminali ile Akdeniz kıyısındaki Sidi Kerir tesislerini birbirine bağlayan 320 kilometre uzunluğundaki Sumed boru hattı, Süveyş Kanalı'nı karadan baypas etme imkanı tanıyor.
Günlük 2,5 milyon varil taşıma kapasitesine sahip olan hattın, Suudi Arabistan'ın günlük ortalama 7 milyon varil düzeyindeki toplam petrol ihracatında kritik bir işlev üstlenmesi öngörülüyor.
