ABD Savaş Bakanlığı, Ukrayna'ya yönelik askeri yardımları koordine eden Almanya merkezli yardım grubunun liderliğini bırakma kararı aldı. Almanya'nın Wiesbaden kentinde bulunan grubun komutası kademeli olarak bir başka NATO üyesine devredilecek.
YDH - ABD Savaş Bakanlığı (Pentagon), Almanya'da bulunan ve Ukrayna'ya yönelik askeri yardımları koordine eden ABD liderliğindeki NATO komutanlığının yönetimini bırakıyor.
Bu karar, ABD'nin en yakın müttefikleriyle olan askeri ilişkilerindeki mesafeyi artırdığına dair yeni bir gösterge olarak değerlendiriliyor.
Politico'ya konuşan bir ABD'li yetkili ve plana vakıf üç kaynağın aktardığına göre, Rusya'nın geniş çaplı işgalinin başlangıcından bu yana Ukrayna birliklerinin teçhizatlandırılması ve eğitilmesinde merkezi rol oynayan Ukrayna Güvenlik Yardım Grubu'nun (SAG-U) yönetimini zaman içinde başka bir NATO üyesi ülke üstlenecek.
ABD'nin kıtadaki bu kritik programın liderliğinden çekilmesi, Washington'ın Avrupalı ortaklarıyla arasına koyduğu mesafenin boyutunu belirginleştiriyor.
Bu karar, ABD'nin Ukrayna ordusunun gelecekteki yapısını şekillendirme rolüne son vermesi anlamına geliyor. Adım, Trump yönetiminin onlarca yıllık ittifakta gerçekleştirdiği bir dizi değişikliği takip ediyor. Pentagon, Avrupa'daki komutanlıkları yöneten Amerikalı subayların sayısını azalttı ve bazı rotasyonları iptal etti.
Yetkililer, kıtada konuşlu birlikleri yeniden değerlendirirken, savunma harcamalarını artırmayan ülkelerin yardım alamayacağı uyarısında bulunuyor.
Açıklanmayan planı değerlendirmek üzere isimlerinin gizli kalması kaydıyla konuşan yetkililerden biri olan bir NATO yetkilisi, "Komutayı Avrupalı veya Kanadalı bir subayın devralması, müttefiklerin daha fazla sorumluluk üstlenmesinin bir başka örneği olacaktır" dedi.
Gelişmeye vakıf kaynaklar, liderlik devrinin bir yıla kadar süreceğini fakat Ukrayna ile yürütülen çalışmaların kesintiye uğramayacağını vurguladı.
Programın liderliğini NATO üstlenirken, ABD Avrupa Komutanlığı (EUCOM) bir Amerikalı komutan yardımcısı kanalıyla sürece müdahil olmaya devam edecek.
NATO yetkilisi, "Ukrayna'ya verilen destek en önemli öncelik olmaya devam etmektedir" ifadesini kullandı.
Pentagon tarafından yapılan açıklamada ise "SAG-U'nun her zaman geçici bir yapı olması planlanmıştı. Bu çaba, Ukrayna'yı desteklemek ve ABD kaynaklarını Ulusal Savunma Stratejisi ile uyumlu hale getirmek amacıyla İttifak içinde sorumluluk paylaşımını sağlamayı hedeflemektedir" denildi.
Almanya'nın Wiesbaden kentinde konuşlu bulunan Ukrayna Güvenlik Yardım Grubu özel bir işleve sahip. Birim, hem askeri teçhizatın Ukrayna'ya sevkiyatını koordine ediyor hem de Ukrayna ordusuna yönelik eğitim ve lojistik desteği denetliyor.
Avrupa genelinde komuta devirleri sürüyor
Bu karar, ABD'nin NATO komutanlıklarını Avrupalı uluslara devretme yönünde giderek sıklaşan uygulamasının bir devamı niteliğini taşıyor.
Trump yönetimi Şubat ayında kıtadaki bazı üst düzey askeri personeli geri çekeceğini ve İngiltere'nin Norfolk, Virginia'daki NATO Müşterek Komutanlığı'nın kontrolünü üstleneceğini duyurmuştu.
İtalya ise Napoli'deki Müşterek Komutanlığın yönetimini devralacak.
Hollanda'nın Brunssum kentindeki Müşterek Komutanlığın kontrolü ise Almanya ve Polonya tarafından üstlenilecek. Bir Alman general tarafından yönetilen bu komutanlık, çok uluslu kuvvetler alanında uzmanlaşmış durumda.
Bu duyurulardan bu yana ABD, Romanya ve Polonya'daki rotasyonel Kara Kuvvetleri tugaylarını geri çekti.
Trump daha sonra Polonya'ya gidecek birliklerle ilgili kararı geri çevirse de konuşlandırmaların yeniden başlatılmasına yönelik bir hamle yapılmadı.
2024 ortalarında SAG'ın komutasını devralan Korgeneral Curtis Buzzard, Pazartesi günü görevinden ayrılarak yönetimi Amerikalıların yürüttüğü faaliyetleri sonlandıracak olan Korgeneral Guillaume Beaurpere'e devredecek.
Birim ilk olarak Temmuz 2024'teki NATO Washington Zirvesi'nde kurulmuş ve liderlik rolünü Avrupalı müttefiklerin devralması baştan itibaren planlanmıştı.
Ancak Washington'daki siyasi konjonktür ve Trump'ın Avrupa kıtasına ile NATO'ya yönelik mesafeli tutumu göz önüne alındığında, ABD'nin bir başka geri çekilme adımı önem taşıyor.
NATO müttefikleri, komutanlıkların ABD tarafından devredilmesini genel olarak destekliyor ve bazı yetkililer Avrupa'nın daha büyük bir rol üstlenmesinin makul olduğunu belirtiyor.
Ukraynalı bir yetkili, "Bizim açımızdan bu adım, dezavantajlarından çok avantajlar taşıyor. Bu da ABD'deki siyasi dalgalanmalardan kaynaklanabilecek riskleri bizim için azaltıyor ve Ukrayna'nın çıkarları doğrultusunda askeri lojistiği kolaylaştırıyor" dedi.
Yine de Ukraynalı yetkili, Kiev'deki bazı çevrelerin, komutanlığın NATO'nun karmaşık bürokrasisi içine alınmasının cephe hattına yardım ulaştırılmasını yavaşlatabileceğinden endişe ettiğini belirterek "Hiç kimse ABD'nin uydu istihbaratının, hedef belirleme imkanlarının ve ağır nakliye uçaklarının sunduğu lojistik kabiliyetlerin yerini tutamaz" diye konuştu.
Buna karşın Trump yönetimi adımlarını sürdürüyor.
Geçen ay Brüksel'de NATO savunma bakanlarına hitap eden Savaş Bakanı Pete Hegseth, ABD'nin müttefiklerinin "sorumluluk alması gerektiğini" söyledi.
Hegseth, Trump'ın "bu konuda uzun yıllardır ve iki yönetim boyunca son derece net olduğunu" belirterek, "Çok uzun zamandır NATO bir kağıttan kaplan ve tek yönlü bir yol oldu. Artık öyle olmayacak" ifadelerini kullandı.
